Uniwersytet Warszawski
Wydział Historyczny
Instytut Informacji Naukowej i Studiów Bibliologicznych
Beata Dąbrowska
Numer albumu: 228891
PORADNIK BIBLIOGRAFICZNY.
JOHN RONALD REUEL TOLKIEN (1892- 1973)
Życie i twórczość
Praca licencjacka
na kierunku Informacja naukowa i bibliotekoznawstwo
Praca wykonana pod kierunkiem
Dr Marianny Banackiej
Warszawa ……..
Oświadczenie kierującego pracą
Oświadczam, że niniejsza praca została przygotowana pod moim kierunkiem i stwierdzam, że spełnia ona warunki przedstawienia jej w postępowaniu o nadanie tytułu zawodowego
Data Podpis kierującego pracą
Oświadczenie autora pracy
Świadom odpowiedzialności prawnej oświadczam, że niniejsza praca licencjacka została napisana przeze mnie samodzielnie i nie zawiera treści uzyskanych w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami.
Oświadczam również, że przedstawiona praca nie była wcześniej przedmiotem procedur związanych z uzyskaniem tytułu zawodowego w wyższej uczelni.
Oświadczam ponadto, że niniejsza wersja pracy jest identyczna z załączoną wersją elektroniczną.
Data Podpis autora pracy.
Streszczenie
Niniejsza praca jest próbą przybliżenia dorobku twórczego angielskiego pisarza J.R. R. Tolkiena. Niniejszy tekst ukazuje ewentualnemu czytelnikowi jego książki, prace i artykuły, które przez szereg minionych lat doczekały się przekładu na język polski. W pracy tej można znaleźć krótkie opisy, które uświadamiają czytelnikom jak wielką popularność zdobyła proza Tolkiena w naszym kraju. Tekst ten jest poradnikiem bibliograficznym o charakterze bibliografii podmiotowo-przedmiotowej z ograniczonym zakresem terytorialnym do Polski oraz chronologicznym lat 1960 - 2004. Na tematy związane z wykreowanym przez profesora Tolkiena Śródziemia pisze się dziesiątki artykułów, wierszy i esejów. Krótkie adnotacje mają charakter wstępu i zachęty do zagłębienia się w świat magii Tolkiena.
Słowa kluczowe
Tolkien, poradnik, bibliografia, życie, twórczość, opis, adnotacja, książka, artykuł, Śródziemie.
Dziedzina pracy
15400 Bibliotekoznawstwo
SPIS TREŚCI
WSTĘP 5
WPROWADZENIE 7
1. Biografia J.R.R. Tolkiena 7
2. Recepcja J.R.R. Tolkiena w Polsce 10
PORADNIK BIBLIOGRAFICZNY 15
1.KSIĄŻKI J.R.R. TOLKIENA (WYDANIA RÓŻNE) 17
2. FRAGMENTY UTWORÓW 29
3. ARTYKUŁY O PROZIE 30
3.1. CZASOPISMA 30
3.2. ARTYKUŁY W KSIĄŻKACH 58
4. BIOGRAFIE, KSIĄZKI O PROFESORZE TOLKIENIE 64
5. KSIĄŻKI O FILMIE 74
6. SŁOWNIKI, ENCYKLOPEDIE, BESTIARIUSZE 76
7. MAPY 78
8. RECENZJE 79
9. FANZINY 84
10. INNE (NAŚLADOWCY, KOMIKS, STRONY INTERNETOWE) 85
10.1. NAŚLADOWCY, KONTYNUACJE 85
10.2. KOMIKS 87
10.3. STRONY INTERNETOWE 88
WYKAZ CZASOPISM 89
INDEKS AUTORÓW, TŁUMACZY, RECENZENTÓW 90
INDEKS TYTUŁÓW 94
INDEKS CHRONOLOGICZNY 99
BIBLIOGRAFIA 107
WSTĘP
Poradnik bibliograficzny „J.R.R. Tolkien (1982-1973). Życie i twórczość.” jest próbą prezentacji piśmiennictwa, opublikowanego w Polsce, na wyżej wymieniony temat. Podejmując trud opracowania niniejszego zestawienia kierowałam się chęcią przyjścia z pomocą tym wszystkim, których interesuje problematyka recepcji Tolkiena w Polsce. Praca ta jest także wynikiem moich zainteresowań twórczością J.R.R. Tolkiena. Poradnik bibliograficzny w takiej formie jest chyba pierwszym sposobem zaprezentowania twórczości Tolkiena, bo wiele jest bibliografii stworzonych przez wielbicieli i badaczy twórczości i życia Profesora. Wspomnę tu o najważniejszej, stworzonej przez prof. Jakuba Z. Lichańskiego i opublikowanej w zbiorze esejów „J.R.R. Tolkien. Recepcja Polska” 1996 roku , i która znajduje się na stronie internetowej www.bilp.uw.edu.pl
Poradnik ten obejmuje opisy , wraz z adnotacjami, książek, artykułów z czasopism, artykułów z książek, wycinków z czasopism, które ukazały się w Polsce w latach 1960-2004. Ograniczyłam się do opisów wydawnictw ogólnodostępnych, pomijając wydawnictwa klubowe, o których wspomnę w rozdziale: „ Recepcja Tolkiena w Polsce”.
Poradnik ma charakter bibliografii podmiotowo-przedmiotowej z ograniczonym zakresem terytorialnym do Polski.
Opracowanie składa się z bibliografii książek samego Tolkiena wydanych w Polsce (zaznaczam liczbę wydań, do których udało mi się dotrzeć), bibliografii artykułów z czasopism i książek, biografii i opracowań twórczości (są to zarówno wydania polskie jak i tłumaczenia wydań obcojęzycznych), recenzje na temat książek Tolkiena, opisów książek na temat filmu ( pominęłam tu artykuły na temat ekranizacji „Władcy Pierścieni”).
W osobnym rozdziale wymieniłam wydawnictwa opracowywane przez kluby fantastyki działające w kraju. Część z tych wydawnictw zakończyła już swoją działalność, a część jest wydawana nadal. Podaję w tym rozdziale ich adresy kontaktowe: pocztowe oraz internetowe.
Bibliografia jest podzielona na działy, ułożona w porządku alfabetycznym, według nazwisk autorów. Zawiera indeks autorski i tytułowy zamieszczonych prac z podaniem numerów pozycji w bibliografii, pod którymi opisy tych prac znajdują się
a także indeks chronologiczny, zaczynając od wydawnictw z roku 1960 kończąc na 2004 roku.
Opisy są sporządzone według normy PN – 82 N – 01152 – 01 – drugiego stopnia z adnotacjami.
5
WPROWADZENIE
1. Biografia J.R.R. Tolkiena
John Ronald Reuel Tolkien urodził się 3 stycznia 1892 roku w Bloemfontein w Afryce Południowej, jako pierworodny syn Arthura Tolkiena i Mabel z Suffieldów. „Niedługo po tym, jak skończył trzy lata, jego matka powróciła do Anglii, zabierając ze sobą Johna i młodszego syna, Hilary’ego. Tolkien nie zapamiętał nic ze swego życia w Afryce Południowej, z wyjątkiem paru słów w afrikaans i niewyraźnego wspomnienia nagiego, pylistego krajobrazu. Jego ojciec, który nie mógł porzucić pracy na stanowisku dyrektora oddziału Banku Afrykańskiego w Bloemfontein, pozostał w Afryce z zamiarem dołączenia do żony i dzieci w Anglii tak szybko, jak to tylko możliwe. Tolkien pamięta, jak ojciec malował litery „A.R. Tolkien” na rodzinnym kufrze na krótko przed ich wyjazdem. Widział go wtedy po raz ostatni i było to jedyne żywe wspomnienie, jakie o nim zachował. Parę miesięcy po tym, jak matka z dziećmi wyruszyła do Anglii, Arthur Tolkien zapadł na ostry gościec stawowy i był zmuszony odłożyć swój wyjazd do ojczyzny. W styczniu 1896 roku wciąż jeszcze niedomagał, i Mabel Tolkien postanowiła powrócić do Afryki Południowej, aby go pielęgnować.”[1] „Po śmierci męża Mabel Tolkien czekały trudne decyzje. Nie mogła wraz z synami zamieszkać na stałe w zatłoczonej podmiejskiej willi swych rodziców, lecz jej własne środki finansowe z trudem wystarczyłyby na utrzymanie samodzielnego domu. Jej mąż zgromadził jedynie skromny kapitał, który mógł przynieść dochód nie wyższy niż trzydzieści szylingów tygodniowo, a więc zbyt mało nawet na podstawowe utrzymanie jej i obu chłopców. Zaczęła przeglądać ogłoszenia i latem 1896 roku znalazła odpowiednie i wystarczająco tanie miejsce, gdzie mogła wraz z dziećmi prowadzić niezależne życie. Ich nowy dom był ceglanym „bliźniakiem” w wiosce Sarehole, oddalonej mniej więcej o milę od południowych obrzeż Birminghamu.”[2]
Gdy młody Tolkien miał 8 lat jego matka zmieniła wiarę. „Od tego czasu pozostał już na zawsze zdeklarowanym katolikiem, co wywarło głęboki wpływ na całe jego życie. Świadomość, że choć katolicyzm nie był wiarą jego ojca, ale był wiarą ojców jego ojca, rozpaliła i ożywiła w nim miłość do średniowiecza.”[3]. „Pod koniec1900 roku rodzina musiała wyprowadzić się z domku, gdzie przeżyli tak szczęśliwe cztery lata, i zamieszkać w wynajętym domu w Moseley, bliżej centrum miasta.”[4] Po krótkim czasie nowa przeprowadzka. „Czas spędzony przez Tolkiena w King’s Heath był także krótki. Na początku 1902 roku rodzina przeniosła się do Edgbaston, do domu nieco tylko lepszego od budynków w slumsach,. Jedynym pocieszeniem była bliskość kościoła oratorianów, wspólnoty założonej tu ponad pięćdziesiąt lat wcześniej przez Johna Henry’ego Newmana. Była to pociech tym większa, że Mabel Tolkien odkryła w swoim nowym proboszczu, ojcu Morganie, nieocenionego przyjaciela i rozumiejącego kapłana. Ojciec Francis Xavier Morgan miał też odegrać kluczową rolę w życiu Tolkiena.”[5] 14 listopada 1904 roku umiera matka Tolkiena. Poza rodziną, Tolkienem i jego bratem opiekuje się ojciec Morgan. W 1908 roku młody John spotyka Edith Bratt. Po kilku spotkaniach zrywa znajomość. Jest to wpływ ojca Morgana, który wściekły na Tolkiena za zaniedbania w nauce i oszustwa , przenosi go do nowej kwatery. W 1910 roku Tolkien otrzymuje stypendium w Oxfordzie, a już „w 1911 debiutuje wierszem The Battle of the Eastern Fields.”[6] Na jesieni rozpoczyna studia na Oxfordzie. Dwa lata później odnowił znajomość z Edith, zaręcza się z nią w styczniu 1914 roku. Rok później, w czerwcu, udaje mu się skończyć studia. Zaciąga się do wojska, jako specjalista w sygnalizacji wojskowej. 22 marca 1916 roku bierze ślub z Edith, by 3 miesiące później zostać wysłanym do Francji nad Sommę. W wyniku zapadnięcia na gorączkę okopową zostaje wysłany do Anglii. Podczas dochodzenia do zdrowia zaczyna pisać zaczątki The Boook of Last Tales, która to książka dała początek „Silmarillionowi”. W tym też czasie, w roku 1917 przychodzi na świat jego pierwszy syn John Francis Reuel. Po awansie na porucznika zostaje zdemobilizowany i wraca z rodziną do Oxfordu. W 1919 rozpoczyna pracę nauczyciela akademickiego. Rok później „przenosi się do Leeds, gdzie w tamtejszym uniwersytecie podejmuje pracę jako wykładowca języka angielskiego.”[7] W tym roku rodzi się drugi syn, Michael Hilary Reuel.
„Wkrótce po tym jak Tolkien zaczął pierwsze próbne szkice tego co miało później stać się Silmarillionem, a na długo zanim zaczął w ogóle myśleć o hobbitach, zabawiał siebie i swoje dzieci, przemieniając się raz do roku w Świętego Mikołaja. Był równie utalentowanym rysownikiem, co gawędziarzem i używał obu tych darów w każde Boże Narodzenie, tworząc coś co ostatecznie przybrało kształt Listow od Świętego Mikołaja...
madlenne_