Marek Rudowski 12.01.2004
Chemia podstawowa IV rok
9. Identyfikacja spoin i substancji spajających
Wprowadzenie:
W trakcie przeszukania mieszkania, podejrzanego o wysyłanie anonimów, zabezpieczono różne kleje.
Zadanie:
Ustalić czy zabezpieczony materiał odniesienia odpowiada użytemu do wykonania anonimu.
Opis próbki:
Anonim otrzymany do badań składał się z 3 kawałków gazety przyklejonych do niewielkiego arkusza papieru. Wokół naklejonych fragmentów widoczne były żółte ślady. Fragmentów nie dało się odkleić.
Na podstawie obecności żółtych plan wnioskowałem, iż użytym klejem była najprawdopodobniej guma arabska. Dla pewności przeprowadziłem próby opisane poniżej.
Założenie i plan rozwiązania problemu:
Identyfikacja substancji spajających polega na porównaniu zachowania badanej substancji w kilku reakcjach z substancjami wzorcowymi (guma arabska, klej szkolny, klej polimerowy...).
· Rozpuszczalność
Podstawowym badaniem jest sprawdzanie rozpuszczalności badanego kleju. W tym celu umieszcza się wycięty kawałek anonimu (zawierający klej) w probówce z wodą. Probówkę ogrzewa się nad palnikiem.
· Reakcja z roztworem jodu w jodku potasu
Do probówki z rozpuszczonym klejem dodaje się roztworu jodu w jodku potasu (żółty). Niebieskie zabarwienie świadczy o obecności skrobi, która jest składnikiem niektórych klejów.
· Reakcja z odczynnikiem Molisha
Do probówki z rozpuszczonym klejem dodaję się odczynnika Molisha (jasno brązowy), a następnie 2 krople stężonego kwasu siarkowego (po ściankach probówki). Powstanie brązowej obrączki na granicy faz świadczy o obecności cukrów, które mogą zawierać niektóre kleje.
Opis wykonania ćwiczenia:
Sprzęt
Probówki
Palnik
Roztwór jodu w jodku potasu
Odczynnik Molisha
Kleje, które mogą posłużyć za wzorce:
Z badanych wzorcowych substancji spajających nie rozpuściły się jedynie: klej polimerowy i klej do tapet.
Badany klej z anonimu rozpuścił się w wodzie na gorąco.
Z badanych wzorcowych substancji spajających jedynie klej szkolny dał pozytywny wynik tej próby.
Badany klej z anonimu dał wynik negatywny.
Z badanych wzorcowych substancji spajających jedynie klej szkolny i tzw. „Print Stift” dały pozytywny wynik tej próby.
Guma arabska
Klej szkolny
Klej polimerowy
Klej do tapet
„Print Stift”
„Glue stick”
tak
nie
Próba z roztworem jod w KI
nie sprawdzono
Próba z odczynnikiem Molisha
Wnioski:
Rozpatrując jedynie wyniki 3 wykonanych prób nie można by jednoznacznie stwierdzić, czy badaną substancją spajającą była guma arabska czy też tzw. „Glue stick”. Jednak wcześniejsze oględziny próbki wykazały obecność żółtych śladów wokół przyklejonych fragmentów gazety. Jedynie guma arabska pozostawia takie ślady i to właśnie ona została najprawdopodobniej użyta do sporządzenia tego anonimu.
Literatura:
J. Urbański, W. Czerwiński, K. Janica, F. Majewska, H. Zowall, Handbook of analysis of synthetic polymers and plastics. Ellis Horwood Limited, Chichester 1977
A. Siemaszko, S. Porejko, Kleje naturalne i syntetyczne. PWT, Warszawa 1961
2
tdg