Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości 1976-04-08, C 48/75
Jean Noël Royer
Opubl: OETS 2002, poz. 71
Teza:
1. Prawo przynależnego państwa członkowskiego do wjazdu na terytorium innego państwa członkowskiego i pobytu tamże jest prawem przyznanym bezpośrednio każdej osobie wchodzącej w zakres zastosowania prawa wspólnotowego, na mocy samego Traktatu, a zwłaszcza art. 48 [39], 52 [43] i 59 [49] lub ewentualnie na mocy przepisów wykonawczych w stosunku do tych postanowień, niezależnie od jakichkolwiek zezwoleń na pobyt wydawanych przez państwo przyjmujące. Zawartych w art. 48(3) [39(3)] i 56(1) [46(1)] Traktatu wyjątków dotyczących ochrony bezpieczeństwa, zdrowia i porządku publicznego nie należy traktować jako warunków wstępnych do nabycia prawa wjazdu i pobytu, ale jako możliwość zastosowania ograniczenia wykonywania praw wynikających bezpośrednio z Traktatu w konkretnej sytuacji, gdy jest to dostatecznie uzasadnione.
2. Art. 4 Dyrektywy nr 78/360 nakłada na państwa członkowskie obowiązek wydania zezwolenia na pobyt każdej osobie, która przedstawi dowód w postaci stosownych dokumentów, że należy do jednej z kategorii osób wskazanych w art. 1 tej Dyrektywy.
3. Zwykłe zaniedbanie przez przynależnego państwa członkowskiego wypełnienia formalności związanych z wjazdem, przemieszczaniem się i pobytem cudzoziemców nie stanowi samo przez się zachowania zagrażającego porządkowi lub bezpieczeństwu publicznemu i dlatego nie może samo przez się uzasadnić wydalenia lub czasowego pozbawienia wolności stosowanego w związku z takim zagrożeniem.
4. Decyzja nakazująca wydalenie nie może być wykonana w stosunku do osoby chronionej przez prawo wspólnotowe, dopóki osobie tej nie umożliwi się skorzystania ze środków prawnych gwarantowanych przez art. 8 i 9 Dyrektywy nr 64/221, za wyjątkiem właściwie uzasadnionych przypadków nie cierpiących zwłoki.
5. Postanowienia art. 53 [uchylony] i 62 [uchylony] Traktatu zakazują wprowadzania przez państwa członkowskie nowych ograniczeń podejmowania działalności gospodarczej przez przynależnych innych państw członkowskich i osiągniętej już swobody świadczenia usług i zakazują państwom członkowskim powracać do rozwiązań bardziej restrykcyjnych, gdy już przyjęte środki liberalizujące mają charakter wykonawczy do zobowiązań wynikających z postanowień i celów Traktatu.
6. Swoboda pozostawiona państwom członkowskim przez art. 189 [249] co do wyboru form i metod implementacji Dyrektywy nie umniejsza ich obowiązku wyboru form i metod najbardziej odpowiednich dla zapewnienia jej skuteczności.
Uzasadnienie:
Podstawy wyroku:
1. Wyrokiem z 6.5.1975 r., dostarczonym do Trybunału w 29.5.1975 r., potwierdzonym wyrokiem Cour d'Appel w Liege z 22.12.1975 r., dostarczonym do Kancelarii Trybunału 30.12.1975 r., Tribunal de Premiere Instance w Liege przedłożył Trybunałowi, w trybie art. 177 [234] Traktatu, kilka pytań dotyczących wykładni art. 48 [39], 53 [uchylony], 56 [46], 62 [uchylony] i 189 [249] Traktatu, Dyrektywy Rady nr 64/221 z 25.2.1964 r. o koordynacji środków specjalnych dotyczących podróżowania i pobytu obcych przynależnych, których zastosowanie jest uzasadnione z uwagi na porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne lub zdrowie publiczne (Dz.Urz. ESE 1963-1964, s. 117) i nr 68/360 z 15.10.1968 r. o zniesieniu ograniczeń podróżowania i pobytu na obszarze Wspólnoty w stosunku do pracowników pochodzących z państw członkowskich i ich rodzin (Dz.Urz. ESE 1968(II), s. 485).
2. Pytania powstały w związku z postępowaniem karnym przeciwko przynależnemu francuskiemu w sprawie o nielegalny przyjazd i pobyt na terytorium Belgii.
3. Z akt sprawy wynika, że w swym państwie pochodzenia oskarżony był skazany za stręczycielstwo i oskarżony o rozboje. Te ostatnie oskarżenia, zgodnie z dostępnymi informacjami, nie zakończyły się skazaniem.
4. Żona oskarżonego, również przynależna francuska, prowadziła kawiarnię i klub taneczny w dystrykcie Liege w charakterze pracownika spółki prowadzącej to przedsiębiorstwo, a oskarżony przyjechał do niej, ale zaniedbał dopełnienia formalności administracyjnych polegających na wpisie w rejestrze ludności.
5. Po wykryciu jego obecności właściwe władze nakazały mu opuścić kraj i wszczęły postępowanie przeciwko niemu z zarzutu o nielegalny pobyt, co zakończyło się pierwszym wyrokiem skazującym.
6. Po krótkim pobycie w Niemczech, oskarżony powrócił do Belgii i ponownie dołączył do żony znowu zaniedbując dopełnienia formalności prawnych związanych z kontrolą cudzoziemców.
7. Ponownie został zatrzymany przez policję i tymczasowo aresztowany, ale areszt nie został utrzymany w mocy przez sąd.
8. Przed uwolnieniem oskarżony otrzymał jednak nakaz urzędowy wydalenia na tej podstawie, że jego "zachowanie stanowi zagrożenie dla porządku publicznego" i że "nie zastosował się do warunków pobytu obowiązujących cudzoziemców oraz nie posiada zezwolenia na osiedlenie się na obszarze Królestwa".
9. W następstwie tego nakazu wydalenia oskarżony, jak się zdaje, opuścił terytorium Belgii, ale postępowania z zarzutu o bezprawny wjazd i pobyt toczyły się dalej przed Tribunal de Premiere Instance.
Właściwe przepisy wspólnotowe:
10. Sąd krajowy nie określił ostatecznie statusu oskarżonego w świetle właściwych postanowień prawa wspólnotowego.
11. Fakty przedstawione przez sąd krajowy i wybór postanowień prawa wspólnotowego, o których wykładnię wnioskuje pozwala na przyjęcie różnych hipotez, według których oskarżony podlega postanowieniom prawa wspólnotowego bądź jako samozatrudniający się, bądź jako pracownik, bądź jako małżonek osoby podlegającej postanowieniom prawa wspólnotowego jako osoba prowadząca działalność zarobkową. A zatem status oskarżonego może określać bądź:
a) rozdział Traktatu dotyczący pracowników, a w szczególności art. 48 [39], który został wykonany przez Rozporządzenie Rady nr 1612/68 z 15.10.1968 r. o swobodnym przepływie pracowników na obszarze Wspólnoty (Dz.Urz. ESE 1968(II), s. 475) i Dyrektywę Rady nr 68/360 bądź
b) rozdziały dotyczące prawa prowadzenia działalności gospodarczej i swobody świadczenia usług, a w szczególności art. 52 [43], 53 [uchylony], 56 [46], 62 [uchylony] i 66 [55] wykonane przez Dyrektywę Rady nr 73/148 z 21.5.1973 r. o zniesieniu ograniczeń podróżowania i pobytu przynależnych państw członkowskich na obszarze Wspólnoty dla podejmowania działalności gospodarczej i świadczenia usług (Dz.Urz. L172, s. 14).
12. Niemniej jednak porównanie tych różnych postanowień pokazuje, że są one oparte na tych samych zasadach przez to, że wszystkie dotyczą wjazdu i pobytu na terytorium państwa członkowskiego osób podlegających prawu wspólnotowemu i formułują zakazy dyskryminacji tych osób na podstawie ich przynależności państwowej.
13. W szczególności art. 10 Rozporządzenia nr 1612/68, art. 1 Dyrektywy nr 68/360 i art. 1 Dyrektywy nr 73/148 rozciągają w identycznych sformułowaniach zastosowanie postanowień prawa wspólnotowego dotyczących wjazdu i pobytu na terytorium państwa członkowskiego na małżonka osoby podlegającej tym postanowieniom.
14. Ponadto, art. 1 Dyrektywy nr 64/221 stanowi, że Dyrektywa ta ma zastosowanie do każdego przynależnego państwa członkowskiego, który przebywa w lub podróżuje do innego państwa członkowskiego Wspólnoty bądź w celu prowadzenia działalności w charakterze osoby zatrudnionej lub samozatrudniającej się, bądź w charakterze odbiorcy usług, a także do jego lub jej małżonka i członków ich rodziny.
15. Z powyższego wynika, że zasadniczo identyczne postanowienia prawa wspólnotowego mają zastosowanie w sprawie takiej jak niniejsza w sytuacji, gdy dana osoba lub jej małżonek podlega prawu wspólnotowemu w myśl któregokolwiek z wyżej wymienionych postanowień.
16. Odpowiedź na pytania zadane przez Tribunal de Premiere Instance zostanie udzielona z uwzględnieniem powyższych uwag i bez naruszenia prawa sądu krajowego do dokonania prawnej kwalifikacji sprawy przed nim zawisłej z punktu widzenia postanowień prawa wspólnotowego.
Pytanie pierwsze, drugie, trzecie i czwarte (źródło praw nadanych przez Traktat w odniesieniu do wjazdu i pobytu na terytorium państwa członkowskiego)
17. Pytanie pierwsze, drugie, trzecie i czwarte dotyczą kwestii, w szczególności w kontekście art. 48 TWE i Dyrektyw nr 64/221 i 68/360, źródła prawa przynależnego państwa członkowskiego do wjazdu i pobytu na terytorium innego państwa członkowskiego, i skutków w sferze wykonywania tego prawa, jakie wywołuje wykonywanie przez państwo członkowskie jego kompetencji w dziedzinie nadzoru cudzoziemców.
18. Ściślej rzecz ujmując, formułowane są w związku z tym następujące wątpliwości:
a) czy prawo to wypływa bezpośrednio z Traktatu lub innych postanowień prawa wspólnotowego, czy raczej powstaje wyłącznie wskutek zezwolenia na pobyt wydanego przez właściwą władzę państwa członkowskiego, która uwzględnia szczególny status przynależnego innego państwa członkowskiego z punktu widzenia prawa wspólnotowego;
b) czy z art. 4(1) i (2) Dyrektywy nr 68/360 wynika, że państwa członkowskie są obowiązane wydawać zezwolenia na pobyt, jeśli zainteresowana osoba jest w stanie przedstawić dowód, że podlega postanowieniom prawa wspólnotowego;
c) czy zaniedbanie przynależnego państwa członkowskiego dopełnienia formalności prawnych kontroli cudzoziemców stanowi samo przez się zachowanie zagrażające porządkowi lub bezpieczeństwu publicznemu i czy takie zachowanie może zatem uzasadnić podjęcie decyzji o wydaleniu lub tymczasowym aresztowaniu danej osoby;
d) czy decyzja o wydaleniu wydana w konsekwencji takiego zaniedbania jest środkiem o "ogólnym" charakterze prewencyjnym czy też może być uzasadniona w ramach prewencji "szczególnej" związanej z indywidualnym zachowaniem danej osoby.
19. Art. 48 [39] przewiduje, że swoboda przepływu pracowników winna być zapewniona na obszarze Wspólnoty.
20. Art. 48 ust. 3 [33] stanowi, że swoboda ta ma obejmować prawa wjazdu na terytorium państwa członkowskiego, swobodnego przemieszczania się na tym terytorium, pobytu w celu zatrudnienia i pozostania tam po zakończeniu okresu zatrudnienia.
21. Art. 52 [43] stanowi, że ograniczenia swobody podejmowania działalności gospodarczej przez przynależnych państwa członkowskiego na terytorium innego państwa członkowskiego mają być zniesione w kilku etapach do końca okresu przejściowego.
22. Art. 59 [49] stanowi, że ograniczenia swobody świadczenia usług na obszarze Wspólnoty mają być zniesione w ten sam sposób.
23. Te postanowienia, które można rozumieć jako skierowane do państw członkowskich zakazy wprowadzania przeszkód lub ograniczeń wstępu i pobytu na ich terytorium w stosunku do przynależnych innych państw członkowskich, bezpośrednio przyznają prawa wszystkim osobom mieszczącym się w zakresie ich zastosowania, jak to później wyraźnie potwierdziły wydane na podstawie Traktatu rozporządzenia i dyrektywy.
24. Interpretację taką przyjmują wszystkie akty prawa wtórnego przyjęte w celu wykonania wyżej wskazanych postanowień Traktatu.
25. I tak art. 1 Rozporządzenia nr 1612/68 stanowi, że każdy przynależny państwa członkowskiego ma, bez względu na miejsce jego pobytu, "prawo podjęcia działalności w charakterze osoby zatrudnionej i wykonywania takiej działalności na terytorium innego państwa członkowskiego" zaś art. 10 tego samego Rozporządzenia rozciąga "prawo do osiedlenia się" na członków rodziny takich przynależnych.
26. Art. 4 Dyrektywy nr 68/360 stanowi, że "państwa członkowskie będą przyznawać prawo pobytu na ich terytorium" osobom, o których mowa i stwierdza, że jako "dowód" tego prawa wydawane będą indywidualne zezwolenia na pobyt.
27. Ponadto, preambuła do Dyrektywy nr 73/148 stanowi, że swoboda działalności gospodarczej może być w pełni zrealizowana jedynie wówczas, gdy "prawo stałego pobytu jest przyznawane osobom, które korzystają z tej swobody" oraz że swoboda świadczenia usług wymaga, aby usługodawcy i usługobiorcy mieli "prawo pobytu rozciągające się na okres, w którym świadczone są usługi."
28. Przepisy te pokazują, że organy prawodawcze Wspólnoty były świadome, że nie tworząc nowych praw dla osób korzystających z ochrony prawa wspólnotowego, Rozporządzenia i Dyrektywy określają zakres i dokładne zasady wykonywania praw już przyznanych bezpośrednio przez Traktat.
29. Dlatego jasne jest, że zawartych w art. 48(3) [39(3)] Traktatu wyjątków dotyczących ochrony bezpieczeństwa, porządku i zdrowia publicznego nie należy pojmować jako warunków wstępnych do nabycia prawa wstępu i pobytu, ale jako możliwość zastosowania ograniczeń wykonywania praw wynikających bezpośrednio z Traktatu w konkretnej sytuacji, gdy jest to dostatecznie uzasadnione.
30. W świetle powyższych rozważań na poszczególne pytania sądu krajowego można odpowiedzieć następująco.
31. Z powyższego wynika, że prawo przynależnych państwa członkowskiego do wstępu na terytorium innego państwa członkowskiego i pobytu tam dla celów określonych przez Traktat - w szczególności dla poszukiwania zatrudnienia lub jego wykonywania w charakterze osoby zatrudnionej lub samozatrudniającej się, a także w celu dołączenia do małżonka lub innych członków rodziny - jest prawem nadanym bezpośrednio przez Traktat lub ewentualnie przez przepisy wykonawcze do Traktatu.
32. Dlatego należy stwierdzić, że to prawo jest nabywane niezależnie od wystawienia przez kompetentne władze państwa członkowskiego zezwolenia na pobyt.
33. Dlatego wystawienia takiego zezwolenia nie należy uważać za akt rodzący prawa, ale za akt służący państwu członkowskiemu do celów dowodowych ustalenia statusu przynależnego innego państwa członkowskiego w świetle postanowień prawa wspólnotowego.
34. Postanowienia art. 4(1) i (2) Dyrektywy nr 68/360 przewidują, bez uszczerbku dla art. 10, że państwo członkowskie powinno "przyznać" prawo pobytu na jego terytorium osobom, które są w stanie przedstawić dokumenty wymienione w tej Dyrektywie i że "dowód" prawa pobytu stanowić ma specjalnie wystawione zezwolenie na pobyt.
35. Wyżej wymienione postanowienia Dyrektywy mają na celu ustalić praktyczne szczegóły wykonywania praw nadanych bezpośrednio przez Traktat.
36. A zatem z powyższego wynika, że władze państwa członkowskiego są obowiązane przyznać prawo pobytu każdej osobie zaliczającej się do kategorii osób wymienionych w art. 1 analizowanej Dyrektywy, która jest w stanie dowieść, przedstawiając dokumenty wymienione w art. 4(3), że zalicza się do jednej z tych kategorii.
37. Dlatego w odpowiedzi na postawione pytanie należy stwierdzić, że art. 4 Dyrektywy nr 68/360 nakłada na państwa członkowskie obowiązek wystawienia zezwolenia na pobyt każdej osobie, która przedstawi dowód w postaci odpowiednich dokumentów, że należy do jednej z kategorii osób wymienionych w art. 1 tej Dyrektywy.
38. Logiczną konsekwencją powyższego jest, że zwykłe zaniedbanie przez przynależnego państwa członkowskiego wypełnienia formalności prawnych dotyczących wjazdu na terytorium, podróżowania i pobytu cudzoziemców nie uzasadnia decyzji zarządzającej jego wydalenie.
39. Ponieważ chodzi tu o wykonywanie prawa nabytego na podstawie samego Traktatu, takie zachowanie nie można być uznane za stanowiące samo przez się naruszenie porządku publicznego lub bezpieczeństwa publicznego.
40. A zatem decyzja zarządzająca wydalenie wydana przez władze państwa członkowskiego w stosunku do przynależnego innego państwa członkowskiego podlegającego postanowieniom Traktatu, uzasadniona wyłącznie na podstawie zaniedbania przez tę osobę dopełnienia formalności prawnych dotyczących kontroli cudzoziemców lub braku zezwolenia na pobyt, jest sprzeczna z postanowieniami Traktatu.
41. Należy wszakże, w związku z tym, z jednej strony zauważyć, że państwo członkowskie zachowuje w pełni prawo do wydalenia ze swojego terytorium przynależnego innego państwa członkowskiego, kiedy w grę wchodzą wymogi porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego z innych powodów niż zaniedbanie dopełnienia formalności dotyczących kontroli cudzoziemców, w granicach pozostawionego im uznaniazgodnie z zasadami prawa wspólnotowego wyłożonymi przez Trybunał w wyroku z 26.10.1975 r. (sprawa 36/75 Rutili przeciwko Minister for the Interior [1975] ECR 1219).
42. Z drugiej strony prawo wspólnotowe nie zabrania państwom członkowskim stosować odpowiednich sankcji za naruszenie krajowych przepisów o kontroli cudzoziemców, poza sankcją wydalenia z terytorium, niezbędnych dla zapewnienia skuteczności tych przepisów.
43. Co do kwestii, czy państwo członkowskie może zastosować środek w postaci tymczasowego pozbawienia wolności cudzoziemca podlegającego postanowieniom Traktatu w perspektywie przewidując jego wydalenie z terytorium, należy, po pierwsze stwierdzić, że żaden środek tego rodzaju nie jest dopuszczalny, gdyby decyzja zarządzająca wydalenie miała okazać się sprzeczna z Traktatem.
44. Co więcej, legalność środka w postaci tymczasowego pozbawienia wolności zastosowanego w stosunku do cudzoziemca, który nie był w stanie wykazać, że podlega postanowieniom Traktatu lub który mógłby być wydalony z powodu innego niż zaniedbanie dopełnienia formalności dotyczących kontroli cudzoziemców, zależy od przepisów prawa krajowego i zobowiązań międzynarodowych zaciągniętych przez dane państwo członkowskie, ponieważ prawo wspólnotowe jako takie nie nałożyło dotychczas na państwa członkowskie żadnych zobowiązań w tym zakresie.
45. Postanowienie art. 3(1) Dyrektywy nr 64/221 przewiduje, że "środki zastosowane z uwagi na porządek publiczny lub bezpieczeństwo publiczne powinny być uzasadnione wyłącznie przez wzgląd na indywidualne zachowanie danej osoby".
46. Postanowienie to zobowiązuje państwa członkowskie do dokonywania ocen w kontekście wymogów porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego z uwzględnieniem konkretnej sytuacji danej osoby chronionej przez prawo wspólnotowe, a nie na podstawie względów ogólnych.
47. Tym niemniej, z powyższego jasno wynika, że zaniedbanie dopełnienia formalności prawnych związanych ze wstępem na terytorium, podróżowaniem i pobytem cudzoziemców nie stanowi samo przez się zagrożenia dla porządku publicznego i bezpieczeństwa publicznego w rozumieniu Traktatu.
48. Dlatego takie zachowanie samo przez się nie może uzasadniać zastosowania środka, o którym mowa w art. 3 wyżej wspomnianej dyrektywy.
49. A zatem z tego, co wyżej już powiedziano, wynika, że postawione pytania w tej ich części stały się bezprzedmiotowe.
50. Dlatego na postawione pytania należy odpowiedzieć, że prawo przynależnego państwa członkowskiego do wjazdu na terytorium innego państwa członkowskiego i pobytu tam nadaje bezpośrednio wszystkim osobom mieszczącym się w zakresie zastosowania prawa wspólnotowego sam Traktat, a w szczególności art. 48 [39], 52 [43] i 59 [49] lub ewentualnie przepisy wykonawcze do Traktatu, niezależnie od wystawienia zezwolenia na pobyt przez państwo przyjmujące.
51. Zwykłe zaniedbanie przez przynależnego państwa członkowskiego dopełnienia formalności dotyczących wstępu na terytorium, podróżowania i pobytu cudzoziemców nie ma charakteru naruszenia stanowiącego zachowanie zagrażające porządkowi publicznemu i bezpieczeństwu publicznemu i dlatego nie możne samo przez się uzasadniać zastosowania środka polegającego na wydaleniu lub tymczasowym pozbawieniu wolności w perspektywie późniejszego wydalenia.
Pytanie piąte (realizacja środków wydalenia i środków prawnych)
52. Piąte pytanie dotyczy w zasadzie kwestii, czy decyzja o wydaleniu lub odmawiająca wydania zezwolenia na pobyt może, w świetle wymagań prawa wspólnotowego, być egzekwowana ze skutkiem natychmiastowym, czy raczej staje się ona skuteczna dopiero po wyczerpaniu środków prawnych dostępnych przed sądami krajowymi.
53. W myśl art. 8 Dyrektywy nr 64/221 każda osoba, w stosunku do której wydano nakaz wydalenia, winna mieć do dyspozycji środki odwoławcze od tej decyzji, z jakich korzystają przynależni danego państwa w odniesieniu do decyzji administracyjnych.
54. W braku takiej możliwości osoba zainteresowana winna przynajmniej w myśl art. 9 korzystać z prawa do obrony przed właściwą władzą, inną niż ta, która podjęła decyzję o ograniczeniu jej wolności.
55. Godzi się w związku z tym zauważyć, że państwa członkowskie winny podjąć wszelkie działania dla zapewnienia, że gwarancja prawa do odwołania rzeczywiście służy każdemu, przeciwko któremu podjęte zostały tego rodzaju środki.
56. Gwarancja ta stałaby się wszakże iluzoryczna, gdyby państwa członkowskie mogły poprzez wykonanie decyzji o wydaleniu ze skutkiem natychmiastowym pozbawić zainteresowaną osobę możliwości skutecznego skorzystania ze środków prawnych gwarantowanych przez Dyrektywę nr 64/221.
57. W przypadku środków prawnych, o których mowa w art. 8 Dyrektywy nr 64/221, zainteresowana strona musi mieć przynajmniej możliwość wniesienia odwołania i w ten wstrzymania wykonania decyzji o wydaleniu.
58. Taki wniosek wypływa również z ustanowionego przez Dyrektywę związku między jej art. 8 i 9 w świetle tego, że procedura ustanowiona w tym drugim przepisie jest obowiązkowa m.in. w sytuacji, gdy środki prawne, o których mowa w art. 8, "nie mogą wywrzeć skutku zawieszającego".
59. W myśl art. 9 procedura odwołania do właściwej władzy musi poprzedzać decyzję o wydaleniu w sytuacji nie cierpiącej zwłoki.
60. A zatem, gdy środek prawny, o którym mowa w art. 8, jest dostępny, decyzja o wydaleniu nie może być wykonana zanim zainteresowanej osobie nie umożliwi się skorzystania z tego środka.
61. Gdy żaden taki środek nie jest dostępny lub gdy jest dostępny, ale nie może wywrzeć skutku zawieszającego, decyzja nie może być podjęta - z wyjątkiem odpowiednio uzasadnionych przypadków pilnych - zanim zainteresowanej osobie nie umożliwi się odwołania do organu wyznaczonego w art. 9 Dyrektywy nr 64/221 i zanim organ ten nie rozstrzygnie sprawy.
62. Dlatego w odpowiedzi na postawione pytanie należy stwierdzić, że decyzja o wydaleniu osoby chronionej przez prawo wspólnotowe nie może być wykonana, za wyjątkiem odpowiednio uzasadnionych przypadków pilnych, zanim tej osobie nie umożliwiono wyczerpania środków prawnych gwarantowanych przez art. 8 i 9 Dyrektywy nr 64/221.
Pytanie szóste, siódme i ósme (zakaz nowych ograniczeń)
63. Szóste, siódme i ósme pytanie dotyczą kwestii, czy na mocy art. 53 [uchylony] i 62 [uchylony] Traktatu, które zakazują państwom członkowskim wprowadzania nowych ograniczeń osiedlania się przynależnych innych państw członkowskich i nowych ograniczeń osiągniętej swobody świadczenia usług, państwo członkowskie może powrócić do przepisów lub praktyk, które są mniej liberalne niż dotychczas stosowane.
64. W ujęciu szczegółowym, wątpliwości budzą kwestie:
a) czy przepisy krajowe, które mają taki skutek, że przepisy dotychczas stosowane stają się bardziej restrykcyjne są uzasadnione, jeśli mają na celu dostosowanie prawa krajowego do poziomu ochrony przewidzianego w Dyrektywach wspólnotowych;
b) czy zakaz wprowadzania nowych ograniczeń ma zastosowanie również do przepisów o charakterze formalnym czy proceduralnym, mimo iż art. 189 [249] Traktatu pozostawia państwom członkowskim "wybór form i sposobów" implementacji dyrektyw.
65. (a) Postanowienia art. 53 [uchylony] i 62 [uchylony] nie zakazują jedynie wprowadzania nowych ograniczeń w porównaniu do istniejących w chwili wejścia Traktatu w życie, ale również odwoływania aktów liberalizujących podjętych przez państwa członkowskie w wykonaniu ich zobowiązań wynikających z prawa wspólnotowego.
66. W związku z tym, środki prawne podjęte przez Wspólnotę, szczególnie w formie Dyrektyw, w celu wykonania postanowień Traktatu mogą posłużyć jako wskazówki co do zakresu obowiązków ciążących na państwach członkowskich.
67. W szczególności, teza powyższa jest prawdziwa w odniesieniu do Dyrektywy nr 64/221, która nałożyła pewne ograniczenia na swobodne uznanie, jakim cieszą się państwa członkowskie w kontekście ochrony porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego i zdrowia publicznego.
68. Z drugiej strony, powołanie się na postanowienia art. 53 [uchylony] i 62 [uchylony] nie jest możliwe w sytuacji, gdy wykazano, że korzyści przyznane przez państwo członkowskie przynależnym innych państw członkowskich nie zostały przyznane w związku z wypełnieniem zobowiązań wynikających z prawa wspólnotowego.
69. (b) Nie ma sprzeczności między zakazem wprowadzania nowych ograniczeń w art. 53 [uchylony] i 62 [uchylony] a postanowieniem art. 189 [249], które pozostawia państwom członkowskim "wybór formy i sposobów" implementacji dyrektyw.
70. W rzeczy samej wybór form i sposobów może być dokonany jedynie w zgodzie z wymaganiami i zakazami prawa wspólnotowego.
71. W odniesieniu do Dyrektyw wykonawczych do zasady swobodnego przepływu osób właściwe Instytucje wspólnotowe przywiązały szczególnie duże znaczenie do grupy wymogów o charakterze formalnym i proceduralnym, które służyć mają zapewnieniu, że system Traktatowy będzie funkcjonował w praktyce.
72. W szczególności dotyczy to Dyrektywy nr 64/221 o środkach specjalnych uzasadnionych przez wzgląd na porządek publiczny, bezpieczeństwo publiczne i zdrowie publiczne, jako że niektóre gwarancje przewidziane w tej Dyrektywie dla osób korzystających z ochrony prawa wspólnotowego, a mianowicie obowiązek podania do wiadomości osoby, wobec której zastosowano środek specjalny, jego uzasadnienia i obowiązek zapewnienia takiej osobie prawa do odwołania, mają charakter proceduralny.
73. Państwa członkowskie są zatem obowiązane do wyboru, w granicach swobody pozostawionej im przez art. 189 [249], najbardziej odpowiednich form i sposobów dla zapewnienia praktycznej skuteczności Dyrektyw, przy uwzględnieniu ich celów.
74. Na postawione pytania należy zatem odpowiedzieć, że art. 53 [uchylony] i 62 [uchylony] Traktatu zakazują państwom członkowskim wprowadzania nowych ograniczeń osiedlania się przynależnych innych państw członkowskich i ograniczeń osiągniętej swobody świadczenia usług, i zakazują państwom członkowskim powracać do rozwiązań bardziej restrykcyjnych, gdy już przyjęte środki liberalizujące mają charakter wykonawczy do zobowiązań wynikających z postanowień i celów Traktatu.
75. Swoboda pozostawiona państwom członkowskim przez art. 189 [249], co do wyboru form i sposobów implementacji Dyrektyw, nie narusza ich obowiązku wyboru form i sposobów najbardziej odpowiednich do zapewnienia ich skuteczności.
Miejsca publikacji:
OETS 2002, poz. 71
Dodatkowe informacje:
6
Joanat