Historia.doc

Parlament Krótki, parlament angielski zwołany przez Karola I w kwietniu 1640 dla zatwierdzenia podatków nałożonych przez króla. Na skutek powstania silnej opozycji rozwiązany przez króla po 23 dniach obrad.

Parlament Długi, parlament angielski obradujący od listopada 1640 do grudnia 1648. Parlament Długi - podobnie jak poprzedni, tzw. Parlament Krótki - nie poparł podatkowej polityki króla Karola I. W trakcie obrad podjęto natomiast uchwały zmierzające do stworzenia układu politycznego, w którym parlament uzyskałby przewagę nad władzą królewską.
Postulaty Parlamentu Długiego określała wydana w 1641 tzw. wielka remonstracja (wielkie upomnienie). Po uchwaleniu remonstracji wybuchły walki, w których sukcesy odniosła armia O. Cromwella. Do 1648 Parlament Długi kierował rewolucją angielską.

Parlament Kadłubowy, parlament angielski obradujący od grudnia 1648 do kwietnia 1653. Powstał w wyniku usunięcia przez O. Cromwella większości prezbiteriańskiej z Parlamentu Długiego. Z Izby Gmin usunięto 96 prezbiterianów - zwolenników króla, 47 aresztowano.
Okrojony parlament podjął decyzję o oddaniu króla pod sąd, 1649 skazano Karola I na ścięcie. W tym samym roku Parlament Kadłubowy zniósł monarchię i ustanowił republikę, oddając pełnię władzy parlamentowi. Rozwiązany przez Cromwella, który powołał w jego miejsce tzw. mały parlament.

Cromwell Oliver (1599-1658), lord protektor Anglii, Szkocji i Irlandii. Stał na czele burżuazyjnej rewolucji angielskiej (1640-1660). Objął rządy po zwycięstwie nad wojskami króla pod Marston Moor (1644) i pod Naseby (1645). Doprowadził do oskarżenia i ścięcia Karola I. Proklamował republikę (1649). Zwalczał radykalne ruchy levellerów i diggerów. Toczył zwycięskie wojny z Holandią i Hiszpanią oraz przyłączył do Anglii Irlandię (1650) i Szkocję (1651).

Karol II Stuart (1630-1685), syn Karola I i Henrietty Marii z Burbonów, król Anglii, Szkocji i Irlandii od 1660. Po klęsce obozu królewskiego w pierwszej wojnie domowej (rewolucja angielska 1640-1660) od 1645 we Francji. 1648 podjął nieudaną próbę lądowania w Anglii.
1649 obwołany królem w Szkocji, koronowany 1651. Pokonany w 1651 przez wojska O. Cromwella pod Worcester, schronił się na kontynencie. Po okresie Republiki (1649-1653) i Protektoratu (1653-1658) powołany przez nowy parlament na tron (1660).
Dążył do wzmocnienia władzy królewskiej i restauracji przedrewolucyjnego porządku. Politykę zagraniczną uzależnił od interesów Francji (m.in. zaangażował Anglię w niekorzystną dla niej wojnę z Niderlandami 1665-1667, 1672-1674). Kontynuował działania Cromwella wspierające angielską ekspansję handlową (akty nawigacyjne 1660 i 1663).
Za panowania Karola II przewagę w parlamencie zdobyła liberalna opozycja wigów, która przeforsowała w 1679 ustawę Habeas Corpus Act. Jednak jej próby zmierzające do pozbawienia praw do tronu brata Karola II – Jakuba II, katolika, doprowadziły w 1681 do prześladowań wigów i złamania ich opozycji, wzmocnieniu uległo stronnictwo torysów.

Jakub II Stuart (1633-1701), młodszy syn Karola I, brat i następca Karola II. 1685-1688 król Anglii i Irlandii, a także Szkocji (jako Jakub VII). Więziony podczas rewolucji angielskiej 1640-1660, 1648 zbiegł do Holandii. Po restauracji Stuartów, jako Wielki Lord Admiralicji, wzmocnił flotę królewską i stoczył kilka wygranych bitew morskich z Holendrami.Po przejściu na katolicyzm (ok. 1670) stracił popularność i musiał ustąpić ze stanowiska. Mimo prób 1679-1681 odsunięcia go od sukcesji przez parlament, po śmierci Karola II (1685) objął rządy. 1685 stłumił wystąpienie nieślubnego syna Karola II – Jakuba Scotta księcia Monmouth, zmierzającego do opanowania tronu. Dążył do wzmocnienia władzy królewskiej i przywrócenia katolicyzmowi rangi religii panującej. 1687 ogłosił akt tolerancji wobec wszystkich wyznań, nie zdołał jednak pozyskać radykalnych protestantów, utracił zaś poparcie anglikańskich torysów. W obawie przed utrwaleniem się na tronie anglikańskim katolickiej dynastii (po narodzinach następcy tronu 1688) lordowie wezwali na pomoc siostrzeńca Jakuba II, a zarazem męża jego starszej córki Marii, stathoudera Holandii Wilhelma Orańskiego (rewolucja angielska 1688-1689). Armia angielska, dowodzona przez J. Churchilla (późniejszego księcia Marlborough) przeszła na stronę Wilhelma, Jakub II opuścił Anglię (ucieczkę jego uznano za abdykację).
1689 parlament przekazał władzę Wilhelmowi i Marii za cenę zatwierdzenia Deklaracji Praw (Bill of Rights) ograniczającej władzę królewską i ugruntowującej znaczenie parlamentu. Jakub II wspierany przez Francję próbował odzyskać władzę, 1689 wylądował w Irlandii, pokonany ostatecznie nad rzeką Boyne (1690) schronił się na dworze Ludwika XIV.