Edouard Manet.pdf

Edouard Manet 1832 – 1883

Urodził się w Paryżu. Był synem bogatych rodziców. Dla malarstwa zrezygnował z kariery

prawniczej.

Jest łącznikiem między realizmem a impresjonizmem. Nie znosił realizmu Courbeta, jego

uzależnienia się od przedmiotu, jego drobiazgowej szczegółowości, jego obiektywizmu. Był w

pracy artystycznej samoukiem, indywidualistą. Nie zamierzał być rewolucjonistą w sztuce.

Niemniej, prawie do końca życia, oburzał „burżujów”, irytował akademików, jego prac nie

przyjmowano na wystawy Salonu.

Jego obrazy cechuje rzeczowy, spokojny obiektywizm i charakterystyczna dla realizmu nuta

współczesności. Przy malowaniu obrazów często korzystał z fotografii, aby dane przedstawienie

było tym bardziej realistyczne.

Jednak jego dzieła stanowiły w stosunku do realizmu pewien przełom w myśleniu: ważna

staje się u niego forma artystyczna, a nie tylko treść i temat. Manet posługuje się dość syntetyczną

plamą barwną, niezróżnicowaną tonalnie w jej własnym obszarze i zwraca uwagę na stosunki

kolorystyczne, które są głównym budulcem kompozycji. Zajmuje go wrażenie barwy i światła w

bezpośrednim kontakcie z naturą. Kontrastował jasne i ciemne plamy barwne o dużym obszarze.

Sama płaszczyzna obrazu zaczyna być widoczna, nie pozwala zapomnieć o swoim istnieniu, nie

mieszał farb na palecie, a nakładał je na płótno czystymi plamami.

Z początku nie dostrzeżono tych wartości i Manet był atakowany za rzekoma wulgarność i

nieprzyzwoitość swych dzieł.

Śliwka – 1877 – 74x49

Obraz należy do naturalistycznej serii przedstawiającej sceny z

paryskiego życia. Manet lubił zaglądać do paryskich kawiarni,

gdzie znajdował inspiracje do obrazów. W Śliwce energiczne

pociągnięcia pędzla kontrastują z naznaczoną lekkim rozbawieniem

melancholią kobiety pijącej alkohol, w którym zanurzona jet

tytułowa śliwka.

Pijący absynt – 1859 – 81x106

Już w tym obrazie możemy dostrzec oryginalny styl i technikę, którą artysta

będzie rozwijał konsekwentnie przez całe życie. W oczach współczesnych

ludzi sam temat obrazu był niezwykły, ponieważ jest realistycznym portretem

pijaka a nie wytworną i pełną dystansu alegorią. Manet znosi też dystans

między widzem a osobą portretowaną: nie ma tu dalszych planów; brzeg, na

którym stoi szklanka nie wpisuje się w żadną linię perspektywy; butelka z

pierwszego planu wydaje się toczyć w kierunku oglądającego obraz. Cień

postaci pijaka nie odpowiada jego pozycyjni. Słabo zaznaczony „ ledwie

naszkicowany pędzlem rysunek postaci pozwala Manetowi na nakładanie

koloru szerokimi płaszczyznami.

Śniadanie na trawie – 1863 – 208x264

Inspirowany Koncertem wiejskim Giorgione? Tycjana?

Dzieło wystawione na Salonie Odrzuconych w 1863

roku wzbudziło kpiny i kolejny skandal. Prace nad

obrazem rozpoczął Manet od zagruntowania płótna

jasnym kolorem, który nadaje obrazowi blask. Manet

chciał osiągnąć efekt naturalnego, dziennego światła.

Dlatego zerwał ze sztucznym błyskiem obrazów

akademickich, co naraziło go na oskarżenia o surową

dosłowność. Malując w ten sposób kobiecy akt artysta

łamie konwenanse swoich czasów, które dopuszczały

nagość jedynie w wypadku antycznych nimf i bogini.

Pragnieniem Maneta nie jest przedstawienie

Kobiecości Idealnej lecz sportretowanie zwykłej

współczesnej kobiety. Dlatego wybiera jako modelkę swoja kochankę Victorine Meurent. Maluje ją

taką, jaką ją widzi. U Maneta nie ma pochlebnych kształtów; bez jakiegokolwiek tuszowania

maluje rzeczywiste zmarszczki na szyi i fałdy brzucha. Ponieważ są, istnieją, więc je po prostu

maluje i to wszystko. Wzmacnia kontrast między uderzająca bielą skóry kobiety i czernią ubrań

otaczających ją mężczyzn. Te sprzeczne z malarskimi obyczajami epoki intencje szokują

publiczność i krytyków. Uważa się, ze obraz jest źle namalowany, w dodatku kobiecy akt jest

zupełnie niestosowny na pikniki między dwoma mężczyznami ubranymi w mieszczańskim stylu.

Za szczy złego smaku uznano wesołe spojrzenie kobiety. Śniadanie na trawie to początek

nowoczesnego malarstwa. Obrazem tym zrywa Manet z obowiązującymi od renesansu zasadami

perspektywy i proponuje zupełnie nowy rodzaj organizowania przestrzeni obrazu. Proporcje między

kobiecą postacią w głębi i trzema postaciami z pierwszym planie nie są zachowane i to do tego

stopnia, że schylająca się kobieta wydaje się ogromna. Formy tracą głębię i wydają się niemal

płaskie. Wrażenie spłaszczenia postaci ludzkich jest nasilone przez mimowolne porównanie z

koszem owoców z pierwszego planu, który zachował trójwymiarową wyrazistość i został

podporządkowany regułom perspektywy. Śniadanie na trawie cytowane jest niemal wyłącznie jako

przykład złego smaku u zepsutego gustu.

Olimpia – 1863 – 130,5x190

Inspirowana Wenus z Urbino Tycjana. Obraz

został przyjęty na salon w 1865 roku i

wywołał najgłośniejszy skandal w historii

malarstwa. Po raz kolejny pozuje mu

Victorine Meurent. Manet jeszcze bardziej

niż w Śniadaniu na trawie, chce wyrazić jej

indywidualność, uczynić z tej konkretnej

kobiety współczesną Wenus, co okazuje się

wyjątkowo skandalicznym pomysłem jak na

jego czasy. Aksamitna, czarna wstążka wokół

szyi jest „ostatnią przeszkodą całkowitej

nagości”. W gruncie rzeczy wstążka jeszcze

bardziej „rozbiera” ciało i siłą kontrastu

podkreśla perłowy odcień skóry. Czarny kot zastąpił śpiącego psa u Tycjana. Przepyszny bukiet w

rekach służącej wzbudza protesty widzów czasów Maneta, ponieważ zajmuje prawie tyle samo

miejsca na obrazie co kobiecy akt. W zjadliwych komentarzach mówi się o „samicy goryla”,

„ żółto-brzuchatej odalisce”, wypomina się brudną kolorystykę ciała oraz „zerowego poziomu

rysunek”.

Rozstrzelanie cesarza Maksymiliana – 1868 – 252x305

Inspiracja Rozstrzelaniem powstańców madryckich

Goyi. Podczas gdy w Paryżu trwa Wystawa Światowa

– 19 czerwca 1867 roku zostaje rozstrzelany

Maksymilian cesarz Meksyku. Manet nie kryl

wcześniej swej pogardy dla malarstwa historycznego,

ale pod wpływem wydarzenia podejmuje aktualny

temat i przenosi go na płótno. Goya przedstawia

chwilę celowania do ofiary, podczas gdy Manet

wybiera moment następny: oddanie strzałów. Tam,

gdzie Goya opowiada historię, kora rozgrywa się w

czasie, Manet woli uchwycić jedną chwilę. Tym, co

najbardziej różni obraz Maneta od wersji Goyi jest

pewien rodzaj obojętności na twarzach. Niezwykle

brutalna scena przedstawiona jest w sposób opanowany, a śmierć wyzbyta dramatyzmu: trzy ofiary

zachowują się godnie, a żołnierz z prawej strony spokojnie ładuje swą broń. Pozorna nieczułość

przedstawionej sceny nabrzmiała gwałtownością, którą Manet wyraża wyłącznie za pomocą

środków plastycznych, jakimi są gwałtowne pociągnięcia pędzla.

Balkon – 1869 – 169x125

W 1865 roku Manet udaje się w podróż do Madrytu. W tym samym roku

po raz pierwszy w jego obrazach pojawia się „scena balkonowa”. Do

obrazu Balkon pozuje trójka przyjaciół: Bertha Morisot, skrzypaczka

Fanny Claus i Antoine Guillement – malarz pejzażysta. Nowoczesność

Maneta polega na rewolucyjnie nowatorskim organizowaniu przestrzeni

obrazu. U malarzy klasycznych kolejne plany podporządkowane są

liniom perspektywy, które nadają obrazowi głębie . U Maneta wrażenie

wypukłości i oddalenia jest regulowane większą lub mniejszą precyzją,

jak na fotografiach. Malarz wykorzystuje efekt braku ostrości i rozmywa

detale. Postać w głębi oraz stojąca młoda kobieta mają lekko zamazane

kontury, ale rysy znajdującej się na pierwszym planie Berthy Morisot są

bardzo precyzyjne. Dzięki subtelnym modulacjom światła i cienia

malarzowi udaje się stworzyć wrażenie trójwymiarowości . Krytycy i

publiczność znowu są zbulwersowani. Oburza ostra zieleń i agresywny błękit krawata bowiem takie

kolory są w rzeczywistości nieprawdopodobne.

Kolej żelazna – 1873 – 93x114

Jest to obraz zwiastujący zmiany, zapowiada

płótna i wpływ impresjonistów. Młoda kobieta

zwrócona ku widzowi oraz stojąca tyłem

dziewczynka są malowane jak na poprzednich

obrazach Maneta, ale scena z ogrodzeniem została

ujęta w sposób typowo impresjonistyczny.

Światło jest bardziej intensywne, paleta

jaśniejsza, faktura bardziej miękka, a kolory nie

zostały położone szerokimi plamami lecz

drobnymi, nerwowymi dotknięciami pędzla. Tytuł

obrazu także kojarzy się z pracami

impresjonistów. Maneta jednak nie pasjonuje

symbol nowoczesności jakim była wówczas kolej

żelazna. Po lewej stronie obrazu zaledwie widać tył lokomotywy i gęsty biały dym, który się z niej

wydobywa. Dziecko stoi zapatrzone w świat techniki. Kobieta z książka spogląda w oczy

oglądającego obraz. Manet dalej woli malować ludzi od pejzaży.

Bar w Folies – Bergere – 1882 – 96x130

Jest to ostatni duży obraz Maneta. Na pierwszym

palnie znalazły się martwe natury. Błysk na

marmurowym stole jest echem sztucznego światła –

elektryczności – absolutnego novum w tych latach.

Manet do końca pozostaje malarzem

współczesności. Równoległe do baru lustro

wprowadza widza w przestrzeń kawiarni. To

wrażenie potęguje sztuczka z perspektywą:

mężczyzna, którego widzimy po prawej stronie

powinien stać twarzą w warz z kelnerką. Patrzący na

obraz także znajduje się naprzeciw niej. Niewidzące

spojrzenie tajemniczej barmanki mówi nam, ze

Manet musiał być również znakomitym

psychologiem. Całość obrazu jest tak zorganizowana, aby jak najlepiej przekazać panujący w barze

zgiełk i hałas, które „odbijają się w lustrze”. Obraz zostaje przychylnie przyjęty na Salonie w 1882

roku. W tych latach artysta cieszy się nareszcie uznaniem należnym jego talentowi i to nawet ze

strony tych, którzy cale jego życie go zwalczali.

Na rok przed śmiercią napisał w liście do wrogiego sobie krytyka:

„ Nie kryję, że z przyjemnością przeczytałbym (jeszcze za życia) Pański wielce

pochlebny artykuł, który z pewnością napisze pan po mojej śmierci”.

Edouard Manet wskazał impresjonistom nowy sposób patrzenia, odczuwania i malowania.

Sam impresjonistą nie był. Według młodych malarzy najistotniejsza jest u Maneta spontaniczność:

„ Artysta powinien być spontaniczny. To najodpowiedniejsze słowo. Trzeba

przekładać to co się czuje na język malarstwa, ale przekładać dokładnie,

natychmiast i bez wahania”

- twierdził Manet. Impresjoniści uznają Maneta za prekursora, ale wybierają własną drogę.

Plik z chomika:

Inne pliki z tego folderu:

Inne foldery tego chomika: