Temat, jaki został poruszony w pracy ukazał wartoci kulturowe, jakie posiada mało znany, jaszcze dotšd nieodkryty przez turystów- powiat hrubieszowski. Położony w południowo wschodniej częci województwa lubelskiego, posiada wiele dotšd nieodkrytych tajemnic, które tylko czekaj. Między innymi sš skryte w ziemi, powodujšc to wcišż przycišganie archeologów, którzy to permanentnie dokonujš tu nowych odkryć. Pomimo tego jego lokalizacja z dala od wielkich orodków miejskich, w ekolo-gicznie czystym regionie, okazała jego atrakcyjnoć dla tych, którzy poszukujš nowych miejsc gdzie można znaleć wytchnienie od szybkiego tempa życia we współczesnym wiecie. Sprzyjajšce czynniki przyrodniczo- urbanistyczne jedynie zachęcajš do skorzy-stania z jego uroków w celach turystycznych. Rejon ten posiada pozytywny wpływ kli-matu na człowieka. Stwierdzono tu obecnoć korzystnych warunków klimatycznych, wypoczynkowych do rozwoju agroturystyki, która ma celu zbliżenie do czystej natury. Ziemia tego regionu od wieków zamieszkiwana była przez różnych obywateli, którzy znajdowali tu warunki do spokojnej egzystencji, kultywowania odrębnoci naro-dowej oraz wyznaniowej. Można tu odnaleć wiadectwa wielokulturowoci tych ziem zamieszkiwanych przez wieki przez ludnoć polskš, żydowskš, ormiańskš i ukraińskš. Pozostawiły oni w tym miejscu wiele ladów po sobie w postaci ogółu dóbr wartoci materialnej i duchowej tworzšc owe, nieprzeciętne rodowisko kulturowe. Głównš inspiracjš do napisania pracy o zabytkach znajdujšcych się w owym powiecie jest fakt, że jest to miejsce powišzane z mojš osobš, gdyż tu się urodziłam i wychowywał. Uczestniczę w tym życiu a rzeczy o których mowa nasza tradycja, zwyczajowoć to wszystko nie jest mi ani obce, ani obojętne. W niniejszej pracy objęto zarys najcenniejszych zabytków miasta Hrubieszów i miejscowoci leżšcych na terenie powiatu hrubieszowskiego. Opisano tu rzadkie i fa-scynujšce zjawiska dziedzictwa kulturowego. Jako przykład wyszczególniono cerkiew rosyjsko- bizantyjska oraz przedstawiono zajmujšce przez niš miejsce na skalę Europy ze względu na unikalnoć posiadania trzynastu kopuł. Ukazano bogatš i interesujšcš historię między innymi zwišzanš z wieloma znanymi postaciami pochodzšcych z owych terenów. Dogłębnie wyszczególniono wszelkie walory powiatu pod kštem historycznym, architektonicznym, obyczajowym poprzez wgłębienie się w zebrane ródła naukowe, jest to główny cel pracy obrany przeze mnie. Zaprezentowano najciekawsze, zachowane zabytki ruchome i nieruchome oraz wartoci kulturowe niematerialne funkcjonujšce na obszarze powiatu hrubieszow-skiego. Przedstawiono dawne wierzenia i zwyczaje kultywowane przez ludnoci zwiš-zanš z tym terenem. Opisano tu również ich ciekawš kulturę ubioru, stanowišcš element ich tożsamoci. Zespól Pieni i Tańca Ziemi Hrubieszowskiej jest pięknš wizytówkš miasta i powiatu, która to z każdym rokiem rozwija się i nabiera wcišż pełniejszych barw, piewajšc, tańczšc oraz przedstawiajšc dawne elementy stroju ludowego ukazujš czym jest folklor oraz rodzima kultura. Sš próbš podtrzymania pierwiastku pewnych rytuałów. Ziemia hrubieszowska wydała na wiat między innymi: ks. Stanisława Staszica, prekursora europejskiej spółdzielczoci, Abrahama Sterna wynalazcę i konstruktora, wynalazł pierwszš maszynę liczšcš (podwalina pierwszego komputera), Mieczysława Bekkera (współkonstruktor pojazdu księżycowego wykorzystanego podczas programu Apollo), Aleksandra Głowackiego ( Bolesława Prusa), którego twórczoć wpisała się do największych osišgnięć literatury, profesora Wiktora Zina- kolejnego wielkiego człowieka- historyka architektury, który wpisał się w życie Polski i Hrubieszowa. W pracy została zawarta synteza poszczególnych rozdziałów, w których widniejš informacje zwišzane z Hrubieszowem oraz jego otoczeniem, wiadomoci zaczerpnięte zostały z nabytych pozycji naukowych oraz za pomocš internetu. Złożona została z pięciu rozdziałów, które to następnie zostały podzielone na podrozdziały, nie mniej niż dwa (nie dotyczy to wstępu). Następujšcy segment pracy zakończono wnioskami i podsumowaniem, które zwieńczyły całoć. Po zakończeniu widnieje bibliografia sporzšdzona systemem harwardzkim. W owym spisie zawarto wykaz literatury niezbędnej do sporzšdzenia pracy. Z kolei spis map, tabel oraz ilustra-cji. Umieszczony wykaz zawarty jest wraz z numerami stron, gdzie możemy z łatwociš odszukać danš fotografie czy mapkę. Gruntujšcš funkcję spełnił drugi rozdział, gdyż wskazano i opisano tam w spo-sób dogłębny miejsce, w którym występujš dane zabytki, które sš tematem niniejszej pracy. Jego lokalizacja odgrywa ważna rolę, jest cile powišzana z rodzajem oraz czę-stociš występujšcych tu zjawisk o charakterze zabytkowym. To, co jest zauważalne w panoramie tego terenu ma swoje odzwierciedlenie w jakiej częci Polski znajduje się powiat, bliskoć sšsiadów zagranicznych, czynniki gospodarczo-fizyczne. To wszystko wywarło istotne znaczenie, które zadecydowało o randze zabytku. Stanowiš one wiadectwo przebiegu różnych zdarzeń, które miały miejsce na tym terytorium. Przedstawiono tu czynniki, jakie miały wpływ na osadzanie się ludnoci na tych terenach - ukształtowanie powierzchni terenu, hydrografia, jakoć gleb. Sprzyjajšcym czynnikiem do stworzenia osady wród lasów było otoczenie wyspy przez dwa ramiona rzeki, stwarzało to dogodne warunki życia oraz utrudniało nieprzyjacielowi ataki zbroj-ne. Jest to obrona przed wrogiem, który to obrał sobie cel podbicia. Miejsce położenia osady sprawiło, że rozwijała się stosunkowo szybko. Urodzajne gleby (czarnoziemy lessowe), które to stwarzały bardzo dobre warunki uprawom rolin, a ziemia wydajšc dobre plony nastawiły ten region na bardziej rolniczy. W Trzecim rozdziale nakrelono zabytki struktury materialnej. Sš to cerkwie, kocioły oraz dworki o znaczeniu naukowym, historycznym i artystycznym. O wpisie do rejestru zadecydował wojewódzki konserwator zabytków. W sporzšdzeniu tego roz-działu oparto się na fundamentujšcej tu literaturze- to znaczy na Katalogu zabytków sztuki w Polsce i na Dziejach Rezydencji na dawnych kresach Rzeczpospolitej- Ro-mana Aftanazego. W pozycjach tych widnieje pokany wykaz budowli o charakterze zabytkowym, zatem wyłowione zostały najokazalsze z poród nich. - W pierwszym podrozdziale wymieniono i opisano dwie cerkwie, jedna z nich została zamieniona na kociół, natomiast druga funkcjonuje do dzisiejszego czasu jako wištynia prawosławna, która skupia swoich wiernych. Omówione tu zostały baro-kowo klasycystyczny kociół szkolny p.w. w. Stanisława Kostki w Hrubieszowie oraz prawosławnš cerkiew p.w. Wniebowzięcia NMP również w Hrubieszowie, która efektownie prezentuje się w panoramie miasta. - Drugi powięcono trzem zabytkowym kociołom, które zachowały się do naszych czasów, wspomniano także o tych, które już nie istniejš, ale pozostawiły po sobie pamięć. Wyróżniono tu pónorenesansowy kociół p.w. Wniebowzięcia NMP w Uchaniach, następnie barokowy, parafialny kociół p.w. w. Mikołaja w Hrubieszowie oraz podominikański, parafialny p.w. Matki Boskiej w Horodle. - W rozdziale- Zabytki materialne nie sposób było wspomnieć o wiekowych budowlach wieckich. Powięcono więc kolejny podrozdział Dworki i pałace w celu ich zaprezentowania. Ze względu na posiadanie przez owy powiat licznych zabytko-wych budowli tego typu, wymieniono oraz scharakteryzowane te najciekawsze z nich, dworek Du Chateau, pałac w Trzeszczanach oraz w Strzyżowie Rozdział ten dogłębnie opisał wyglšd budowli, rozplanowanie, elementy deko-racyjne a także zabytki ruchome znajdujšce się w wyposażeniu wnętrz. Następny rozdział IV z kolei to Zabytki niematerialne, opisane zostały tu cenne wartoci kulturowe, kult tradycji pielęgnowany i przekazywany przez naszych przodków kolejnym pokoleniom. Zaprezentowano tu typowe zwyczaje i wierzenia funkcjonujšce wród ludnoci zamieszkałych na terenie powiatu. Przedstawiono ich zarys ogólny i symbolikę. Pod-rozdział został podzielony na trzy częci: więta, wesele i zwyczaje pogrzebowe. Pierw-szy punkt obejmuje niektóre zwyczaje dobroczynne jak np. więta Bożego Narodzenia czy Wielkanoc i inne mniej znane; drugi opisuje ciekawe tradycje weselne. Z duchem czasu zdecydowana większoć z nich jednak nie przetrwała ale co cieszy niektóre nadal sš stosowane; trzeci opisuje obrzęd pogrzebowy, znaki, które były uważane, że niosš smutnš dla rodziny wieć jakš jest mierć bliskiej osoby. Drugi podrozdział to Kultura ubioru, w którym ukazano dawny styl ubioru ludnoci hrubieszowskiej. Ich ubiór zaliczono do jednych z najpiękniejszych strojów ludowych w kraju, niedocenionych jednak przez samych mieszkańców tego regionu, którzy z przychodzšcš tandetnš modš zamienili swe stroje na nowe. Do pracy dołšczo-no fotografie poszczególnych elementów ubioru zarówno męskiego jak i kobiecego. Kolejny etap pracy to przedstawienie znanych osobistoci wywodzšcych się z powiatu hrubieszowskiego a także tych powišzanych z tymi terenami. Tych, którzy się tu urodzili, działali i tu tworzyli. Pierwszy podrozdział odniósł się do znanego pisarza Bolesława Prusa, który jest osobš każdemu znanš. Został opisany w pracy jego zwišzek z Ziemiš Hrubieszowskš. Kolejna osoba to Stanisław Staszic, który działał na tych terenach, krótko scha-rakteryzowano działalnoć Hrubieszowskiej Fundacji Towarzystwa Rolniczego. Opisano cele i założenia obrane przez Stanisława Staszica. Wyróżnione zostały tutaj skutki, oraz pożyteczne możliwoci płynšce z jej działalnoci. Nakrelono, jakie były próby podniesienia stanu gospodarczego jak na przykład wspólne wspomaganie się w nie-szczęciach. Zaprezentowano korzyci, jakie wynikły z fundacji. Wspomniano o trady-cyjnej samopomocy wiejskiej, oraz jaki ...
stewka22