Chłopi
Chłopi - ramowy plan wydarzeń
1.Jesienne roboty na polu.
2.Zdechła krowa – gniew Boryny z powodu strat oraz myśl o ponownym ożenku.
3.Boryna w sądzie – wygrana sprawa z Jewką.
4.Radości i troski parobka Kuby.
5.Konflikt Antka z ojcem o przepisanie gruntu (awantura przy obiedzie) – tajemny romans syna Boryny z Jagną
6.Jarmark – prezent dla Jagny od Boryny.
7.Krojenie kapusty w Borywnoej chałupie – historia o Panajezusowym psie opowiedziana przez Rocha.
8.Wiadomość o zrękowinach Boryny i Jagny – radość narzeczonego i rozgoryczenie jego dzieci.
9.Zaduszki – wspomnienia Kuby.
10.Nieudany plan kowala, zakończony wypędzeniem Antków z Borynowej chałupy.
11.Wesele Jagny i Macieja.
12.Dramatyczna śmierć Kuby.
13.Bieda Hanki – zaniedbania Antka względem rodziny (bójka z Mateuszem w obronie kochanki).
14.Przedbożonarodzeniowa wizyta „księżyka” Jasia w Borynowej chałupie.
15.Rozmiłowanie Boryny w Jagnie – dalszy romans młodej żony z Antkiem (potajemne spotkania kochanków).
16.Konflikt lipieckich chłopów z dworem o las – pojednanie między Antkiem i Mateuszem.
17.Podejrzenia strapionego męża.
18.Przypadkowe spotkanie Boryny i Hanki – propozycja pomocy dla synowej.
19.Przędzenie wełny u Kłębów – zdemaskowanie kochanków przez rozwścieczonego Borynę (pożar).
20.Nowe porządki w domu Boryny, obojętność wobec żony.
21.Rozterki i samotność Antka.
22.Bitwa z chłopów z dworem: ciężka rana Boryny; zabicie borowego przez Antka
23.Opustoszałe Lipce – chłopi w kreminale.
24.Troskliwa opieka Hanki nad chorym teściem – konflikty z Jagną.
25.Wielkanoc – smutne odwiedziny Hanki u męża w wiezieniu.
26.Lany Poniedziałek – włamanie do Borynowej chałupy.
27.Kolejne spotkanie Jagny i Jasia.
28.Chrzest nowonarodzonego syna Hanki.
29.Pomoc okolicznych chłopów w pracach na lipieckich polach.
30.Powrót chłopów z kryminału (bez Antka) – starania Hanki o wykupienie męża z wiezienia.
31. Romans Jagny i wójta.
32.Śmierć i pogrzeb Boryny – wstępne rozmowy o podziale majątku.
33.Powrót Antka z więzienia.
34.Zebranie w sprawie budowy rosyjskiej szkoły we wsi.
35.Żandarmi we wsi – nieudane poszukiwania Rocha.
36.Próby uwiedzenia Jasia przez Jagnę – gniew organiściny.
37.Skrucha Jasia – pielgrzymka do Częstochowy.
38.Samosąd nad rozpustnicą – brutalne wypędzenie Jagny ze wsi.
Chłopi - szczegółowy plan wydarzeń
I.Jesień
1. Jesienne roboty na polu.
a. Rozmowa księdza z Agatą, odchodzącą ze wsi na zimowe żebry.
b. Plotki przy pracy.
c. Przybycie Józki z wiadomością o zdechłej krowie
2. Nieszczęście w Borynowej zagrodzie.
a. Lament kobiet nad chorą krową – próba ratowanie zwierzęcia.
b. Gniew gospodarza.
c. Decyzja o dobicie krowy..
3. Boryna w sądzie.
a. Sprawa między Kozłami a Dominikową o przywłaszczenie świni.
b. Nieprawdziwe oskarżenie Boryny o ojcostwo –wygrana strawa z Jewka.
4. Niedziela.
a. Wizyta Kuby u księdza – „cała złotówka” za kilka przyniesionych kuropatw.
b. Ekstaza Kuby podczas Mszy.
c. Kłótnia o przepisanie gruntu podczas obiadu w domu Boryny.
d. Rady kowala dla nieusatysfakcjonowanego Antka.
c. Propozycja zarobku dla Kuby od Jankiela.
5 Jarmark.
a. Spotkanie Boryny i Jagny – piękne prezenty od gospodarza.
b. Spotkanie Byny i kowala – nalegania zięcia na przepisanie ziemi.
6. Wizyta Ambrożego u Dominikowej – wstępne rozeznanie w sprawie zaręczyn Boryny i Jagny.
7. Krojenie kapusty u Borynów.
a. Podekscytowanie Jagny.
b. Wzajemne zainteresowanie Jagny i Antka.
c. Chojny poczęstunek gospodarza.
d. Opowieść starego Rocha o Panajezusowym psie.
e. Wspólny powrót Antka i Jagny.
8. Zmowiny Jagny i Doryny.
a. Zdenerwowanie Macieja.
b. Dziewosłęby w domu Dominikowej – tradycyjne rytuały zaręczynowe
c. Zrękowiny w karczmie – zapis dla Jagny na sześć morgów ziemi.
d. Wiadomość o planowanej przez dziedzica sprzedaży lasu.
9. Dzień Zaduszny.
a. Radość narzeczonego oraz rozgoryczenie jego dzieci.
b. Uroczystości zaduszkowe.
c. Wizyta na cmentarzu Kuby i Witka – wspomnienia o rodzicach.
10. Nieposkromiony gniew Antka.
a. Nieudana wizyta u księdza.
b. Spotkanie z siostrą i kowalem – oburzenie Antka na propozycję szwagra.
c. Konflikt Antka z wójtem.
d. Kłótnia, a potem bojka syna z ojcem – wyrzucenie Antków z Borynowej chałupy.
11. Ślub Jagny i Boryny.
a. Rady matki dla przyszłej żony.
b. Brak entuzjazmu w Jagnie z powodu zamążpójścia – zakaz tradycyjnego ścinania włosów mężatce.
c. Tradycyjny pochód do kościoła.
d. Huczne wesele.
e. Przenosiny i dalsza zabawa.
12. Śmierć Kuby.
a. Postrzelenie parobka podczas próby kłusowania na dworskich ziemiach.
b. Niegojąca się rana – samotna choroba parobka.
c. Brak pomocy z powodu wesela Boryny.
d. Rady Jamrozego.
e. Własnoręczne odrąbanie sobie chorej nogi.
f. Śmierć w stajni..
II.Zima
1. Bieda w chałupie starego Bylicy (ojca Hanki)
a. Gniew i strapienie Antka.
b. Kłótnie Hanki z siostrą.
c. Zaradność Hanki - sprzedaż krowy i odjecie pracy u organiściny.
d. Plotki o romansie Anka i Jagny.
2. Praca Antka w tartaku.
a. Uciążliwy kierownik ( Mateusza – drugiego adoratora Jagny).
b. Rywalizacja Antka i Mateusza.
c. Bójka – bezsprzeczne zwycięstwo Antka
d. Podwyżka dla Antka.
3. Boże Narodzenie.
a. Przygotowania do świat.
b. Wizyta Jasia w domu Borynów – zauroczenie Jagny młodym „Księżykiem”.
c. Wspaniała wieczerza w domu Borynów.
d. Spotkanie Antka i Jagny podczas pasterki.
4. Wątpliwości Jagny.
a. Uporczywe myśli o Antku.
b. Wiadomość o „obronie jej honoru” przez syna Boryny.
c. Plan spotkania z ukochanym podczas nieobecności męża – rezygnacja.
5. Wizyta Pana Jacka w domu Borynów.
a. Zachwyty nieznajomego nad rękodziełami.
b. Jakub Socha – bohaterem.
c. Odwiedziny grobu Kuby i żarliwa modlitwa za jego duszę.
6. Romans Jagny i Antka.
a. Potajemne spotkania kochanków.
b. Zgubiona zapaska Jagny – podejrzenia męża.
c. Szalony taniec kochanków w karczmie przerwany przez Borynę.
d. Milcząca wściekłość męża – surowość względem żony.
e. Dalsze spotkania kochanków.
f. Spotkanie u Kłębów – „wyślizgnięcie się” kochanków.
g. Przyłapanie Antka i Jagny a gorącym uczynku przez Borynę.
h. Tajemniczy pożar.
i. Wypomnienie Antka przez księdza w kościele.
7. Przemiana Hanki.
a. Troska o dzieci i męża.
b. Wiadomość o romansie Antka.
c. Przyjęcie pomocy od teścia – bunt przeciwko mężowi.
8. Konflikt chłopów z dworem o las.
a. Ugoda bogatych gospodarzy z dworem.
b. Wiadomość o bezprawnej wycince lasu.
c. Bitwa chłopów z Maciejem Boryną na czele o las.
d. Plan zabicia ojca w czasie walki
e. Maciej Boryna raniony przez borowego.
f. Krwawa pomsta Antka.
g. Po zwycięstwie powrót chłopów z nieprzytomnym Boryną do wsi.
III.Wiosna
1. Opustoszałe Lipce.
a. Zdziwienie powracającej z żebrów Agaty.
b. Lipieckie chłopy w kreminale.
2. Rządy Hanki w Borynowym gospodarstwie.
a. Troskliwa opieka synowej nad chorym Boryną
b. Ciężka praca na gospodarce.
c. Konflikty z Jagną.
d. Zaufanie Boryny – wiadomość o ukrytych w zbożu pieniądzach.
e. Chciwość kowala i nieugiętość Hanki.
3. Wielkanoc.
a. Zmartwienia lipieckich kobiet.
b. Odnalezienie przez Hankę Borynowych pieniędzy.
c. Tradycyjne obrzędy wielkanocne.
d. Odwiedziny Hanki u męża w więzieniu.
e. Spotkanie Jagny i Jasia.
f. Wiadomość o zakazie sprzedaży lasu nałożonym przez sąd.
4. Pomoc starego Rocha.
a. Przyjaźń z Hanką.
b. Pomagania w gospodarstwach.
c. Sprowadzenie chłopów z okolicznych wiosek do pomocy przy najpilniejszych robotach – niewypowiedziana radość Lipczaków.
5. Powrót chłopów z więzienia.
a. Radość we wsi i smutek Hanki.(Antka nie wypuszczono).
b. Starania Hanki o uwolnienie męża.
c. Natrętność kowala.
d. Zwyczajne lipieckie życie.
6. Konflikt z Niemcami o Podlasie.
a. Wieści o sprzedaży Podlasia Niemcom.
b. Oburzenie chłopów.
c. Plan odkupienia od Niemców Podlasia i założenia tam „drugich Lipiec”.
d. Wyprawa do Niemców zakończona awanturą i groźbami.
e. Wyjazd nieproszonych sąsiadów.
7. Konflikt syna z Dominikową.
a. Zaręczyny wbrew woli matki.
b. Kłótnia z matką, zakończona szamotaniną – wypędzenie wyrodnego syna z domu.
c. Upór Szymka.
d. Wykupienie kawałka zaniedbanego pola na Podlasiu – plan założenia własnego gospodarstwa.
e. Ciężka praca i pomoc sąsiadów.
f. Skromny ślub z Nastką.
8. Wiadomość o rychłym wypuszczeniu Antka z więzienia.
9. Śmierć Boryny.
IV.Lato
1. Uroczysty pogrzeb Boryny.
a. Rozpacz rodziny.
b. Msza za dusze zmarłego.
c. Pochód na lipiecki cmentarz.
d. Wystawna stypa.
2. Odpust.
a. Uroczyste Msza i procesja.
b. Bylica- żebrakiem.
c. Gniew Hanki.
d. Narada chłopów na temat ugody z dziedzicem.
3. Oktawa po śmierci Boryny.
a. Msza.
b. Rozmowy na temat podziału majątku – decyzja o odłożeniu tej sprawy do powrotu Antka.
c. Wiadomość o śmierci Grzeli – młodszego syna Boryny.
d. Kłótnia Hanki z Jagną – wypędzenie młodej wdowy z domu.
4. Powrót Antka.
a. Radość – prezenty dla żony i dzieci.
b. Zadowolenie z żony
c. Wystawny obiad.
d. Powrót do pracy.
f. Lęk o przyszłość – strach prze wyrokiem.
g. Rozważanie możliwości ucieczki do Ameryki.
5. Zalotnicy Jagny.
a. Samotność dziewczyny.
b. Romans z wójtem.
c. Ponowne zaloty Mateusza.
d. Ostatnia schadzka z Antkiem.
e. Wieści o przyjeździe Jasia do wsi.
6. Sprawa budowy rosyjskiej szkoły w Lipcach.
a. Niezadowolenie chłopów.
b. Debata i sfałszowane wybory.
7. Powrót Jasia.
a. Spotkanie Jasia z Jagną na drodze obserwowane przez przechodzącego tamtędy Antka.
b. Ostrzeżenia organiściny.
8. Żandarmi we wsi.
a. Poszukiwania Rocha.
b. Ucieczka starca, dzięki pomocy Lipczaków.
9. Zemsta na Jagnie.
a. Smutek Jasia z powodu śmierci Agaty –Jagna pocieszycielką.
b. Gniew matki „księżyka” – cała prawda o Jagnie.
c. Jaś pokutuje z pielgrzymami idącymi na Jasną Górę.
d. Rozpacz Jagny.
e. Wieści o zdefraudowanych prze wójta pieniądzach – zrzucenie winy na romansująca z nim Jagnę.
f. Brutalne wyrzucenie Jagny ze wsi.
8. Żniwa.
a. Choroba Jagny.
b. Rozmowa Mateusza z dziadem o losie Jagny.
Główne wątki
W Chłopach brak przewodniego wątku, ciągnącego się przez wszystkie kolejne tomy. Tytuł powieści doskonale odzwierciedla treść utworu, który jest przede wszystkim próbą (udaną!) uchwycenia życia chłopskiej zbiorowości we wszelkich jej aspektach. Poznajemy losy wielu bohaterów, które przeplatają się ze sobą nawzajem. Najważniejszy w powieści wydaje się ród Borynów, wokół którego otwiera się kilka istotnych wątków:.
1) Konflikt miedzy synem (Antkiem) a ojcem o przepisanie gruntu, a potem również o kobietę, piękną Jangę;
2) Walka Hanki o uratowanie małżeństwa i rodziny;
3) W pierwszym tomie ważną rolę odgrywa wzruszająca historia życia Borynowego parobka – Kuby;
4) Historia burzliwej i namiętnej historii romansu Antka i Jagny;
W powieści pojawia się kilka wątków dotyczących całej zbiorowości Lipieckiej:
1) Walka z dworem o las, a potem o Polesie;
2) Kwestia edukacji: próba wymuszenia na chłopach podatku na wybudowanie rosyjskiej szkoły oraz patriotyczne nauczania Rocha;
3) wątek, który można nazwać obyczajowo-obrzędowo-liturgicznym, a na który składa się ciąg opisów powtarzanych każdego roku elementów życia chłopskiego, takich jak zwyczaje i obrzędy wielkanocne czy odpustowe;
Ponadto należy wspomnieć o następujących wątkach dotyczących poszczególnych bohaterów:
1) Historia upadku Jagny;
2) Miłość Szymona i Nastusi oraz wytrwała walka mężczyzny o ziemię;
3) Historia Tereski „żołnierskiej”;
4) Wójtowe oszustwa;
5) Dziwne losy Pana Jacka;
„Chłopi” jako powieść mitologizująca chłopską egzystencję
W przestrzeni tego niezwykłego dzieła, jakim są Chłopi Reymonta dokonuje się mitologizacja chłopskiej, a może nawet w ogóle ludzkiej, egzystencji. Mitologizacją nazywamy nadanie dziełu cech mitu, a więc wprowadzenie go w porządek uniwersalny.
Rozważania na ten temat warto rozpocząć od kwestii czasu w powieści. Akcja rozgrywa się w ciągu jednego roku, czytelnik ma okazję obserwować wszystkie kolejne, powtarzające się co roku święta, obrzędy, zwyczaje, prace. Mieszkańcy lipiec podporządkowani są dwóm porządkom czasowym – czasowi biologicznemu (czas zmian zachodzących w naturze) oraz czasowi obrzędowemu (kalendarz świąt kościelnych). Oba te porządki mają charakter kolisty, cechuje je powtarzalność. W ten sposób podkreśla się wieczystość chłopskiego i ludzkiego bytu. Warto też zwrócić uwagę, że opowieść o Lipcach, choć utrzymana w konwencji realistycznej, nie są umieszczone w konkretnej przestrzeni czasowej, dającej się określić do roku, bo też „odwieczna powieść chłopska” dzieje się w swoistym bezczasie
Mitologizacji podlegają również niektóre postaci i wydarzenia w Chłopach. Powieść zawierającej archetypy postępowania oraz uczuć: miłość, zazdrość, walka o kobietę, wierność, itd. Najwyraźniejsza jest próba mitologizacji Boryny, kreowanego na chłopa-Piasta.
Lipce to też przestrzeń mitologiczna. Zauważmy, ze praktycznie cała akcja powieści toczy się właśnie w Lipcach, czasem ktoś gdzieś wyjeżdża, skądś wraca, ale przestrzeń poza wsią jest jakby nieistotna. Nawet Podlesie, które chłopi chcą wykupić od dziedzica ma stać się drugimi Lipcami. W ten sposób podkreślony zostaje również szczególny związek chłopów z ojczystą ziemią.
Narracja w „Chłopach”
Według Kazimierza Wyki w Chłopach mamy do czynienia z trzema odrębnymi narratorami:
- „realistycznym obserwatorem” – chłop opisujący zdarzenia z pewnego dystansu, posługujący językiem literackim z domieszką gwary.
- „wsiowym gadułą” - gawędziarz charakteryzujący się dużym zaangażowaniem uczuciowym w relacjonowane zdarzenia. Jego wypowiedzi nasycone są mnogością elementów gwarowych...
- „młodopolskim stylizatorem” – jego domeną są przede wszystkim poetyckie opisy przyrody, przeżyć, ludzkich namiętności, charakteryzujące się liryzmem, subiektywizmem, emocjonalizmem, plastycznością. Często narrator wciela się w jakiegoś bohatera i mówi z jego perspektywy. W tym rozdzaju mamy do czynienia z językiem literackim, czasem nawet wyrafinowanym.
Tezie o trzech narratorach przeciwstawia się Franciszek Ziejka, twierdząc, że utwór ma jednego opowiadacza wchodzącego co rusz w nowe role. Po dokładnej analizie stwierdził, że żaden z wymienionych przez Wykę narratorów nigdy nie występuje w...
adwena1