1. Nauka społeczna wg Apostołów
W Ewangelii znajdujemy rozwinięcie i wyjaśnienie nauk Chrystusa. Władza jest w rękach rzymian, panuje okupacja trzeba uznawać każdą władze państwową, należy odrzucać jej ubóstwianie, oddzielenie sprawującego władzę od władzy, „władza pochodzi od Boga”, czyli istota władzy pochodzi od Boga (Bóg stworzył świat, w którym istnieje porządek również społeczny nakaz cierpliwość (Rz, 11, 12), posłuszeństwo wobec władzy, płacenie podatków; sprawa niewolnictwa, posłuszeństwo wobec pana, potępianie buntów, najważniejsze jest wyzwolenie duchowe, pan powinien szanować niewolnika, kościół w aspekcie teologicznym to mistyczne ciało Chrystusa, a w aspekcie socjologicznym to wspólnota ludzi. Stosunek do dóbr materialnych – należy się dzielić dobrami z ludźmi potrzebującymi; kwestia zapłaty za pracę – powinna być sprawiedliwa, wstrzymywanie zapłaty jest potępiane.
2. Koncepcja praw naturalnych wg Hobbes’a i Locka
Prawa natury wg Hobbesa:
- dążenie do pokoju
- gotowość do rezygnacji z uprawnień do wszelkich rzeczy, jeśli to będzie potrzebne do zachowania pokoju i własnego życia
- ludzie powinni dopełniać zawartych umów
- wdzięczność
- uprzejmość (człowiek powinien starać się przystosować do reszty społeczeństwa – konformizm)
- łatwość przebaczania (warunki a) zabezpieczenie na przyszłość b) skrucha c) prośba o przebaczenie)
- zemsta (nie skupiamy się na minionym złu ale na przyszłym dobru)
- zakaz zniewagi, pychy (równość z natury), arogancji (zachowanie sobie uprawnień, których innym byśmy nie udostępnili),
- nakaz słuszności (rozstrzyganie sporów)
- wspólne używanie rzeczy niepodzielnych
- losowanie (w przypadku rzeczy niepodzielnych)
- primogenitura i pierwsze zawłaszczenie
- pośrednictwo (wszyscy, którzy są pośrednikami przy zawieraniu pokoju mają zapewniać bezpieczeństwo)
- podporządkowanie się orzeczeniu rozjemcy
- żaden człowiek nie jest W odpowiedzi własnym sędzią
- żaden człowiek nie powinien być sędzią jeśli ma naturalne powody do stronniczości
Prawa natury wg Locka
- równość
- nie ma praw stanowionych, obowiązują prawa natury (każdy człowiek je egzekwuje), jest to niedogodność bo ludzie są swoimi sędziami
- nie istnieje stan wojny
- istnieją więzi między ludźmi (w przeciwieństwie do poglądów Hobbesa); prawo natury nakazuje pokój i zachowanie stanu ludzkiego, opiera się na zasadzie „kto przelewa krew innego jego krew powinna zostać przelana” (sprawiedliwość)
- prawa natury obowiązują zawsze i wszędzie ponieważ prawo natury jest wyryte w sercu człowieka
- państwo – akt umowy społecznej je tworzy (ale nie tworzy społeczeństwa jak u Hobbesa)
- państwo zapobiega wybuchom wojny
- społeczeństwo obywatelskie to społeczeństwo gdzie rządzi prawo, a lud w razie krzywdy może odwołać się do sędziego
3 Myśl społeczna u Stoików
Świat został stworzony przez bogów/Boga (przekonanie to powodowało, że stoicy nie uczestniczyli w życiu społecznym; zajmowali się filizowaniem; stoicy koncentrowali się na etyce życia. I Prawa natury – czyli wspólne dla wszystkich ludzi, są to prawa boskie, są podstawą do praw stanowionych. II Etyka życia społecznego – rady o tym jak żyć. III koncepcja jednostki ludzkiej, człowiek jest obywatelem świata, ludzie są równi z natury (niewolnictwo jest stanem nie wynikającym z natury)
4. Koncepcja 2 państw wg św. Augustyna
Państwo boże cechują takie czynniki jak dobroć, przebaczenie i miłość, a przeciwstawne państwo ziemskie – grzech, zło i nienawiść. Cały bieg historii to nieustanna wojna między szatanem władającym w państwie ziemskim, a państwem bożym rządzonym przez Boga. Nie można identyfikować żadnego z tych państw z jakimkolwiek państwem istniejącym na ziemi. Można natomiast teoretycznie przypisać państwu bożemu ludzi dobrych, a państwu ziemskiemu złych. W świadomości ówczesnych ludzi ugruntowało się przekonanie, że w człowieku silnie zakorzeniło się zło i trzeba z nim ciągle walczyć by po wyrzeczeniach dojść do całkowitego zwycięstwa dobra nad złem. Państwo boże jest swoistą niewidzialną wspólnotą ludzi czyniących dobrze i krzewiących miłość.
5. Epoka Oświecenie
- epoka w której narodziła się Socjologia
- społeczeństwo jako samodzielna całość
- wg Kanta to wyjście człowieka z niepełnoletności
Cechy oświecenia
- potencjał krytyczny ale jednocześnie pozytywny program
- krytyka tradycyjnych systemów religijnych
- krytyka tradycyjnych autorytetów
- krytyka metafizyki
- krytyka zastanych instytucji społecznych i politycznych
- Program pozytywny
a) nowa idea ładu świata fizycznego i społecznego
b) odwołanie się do natury
c) sensualizm – zdolność odbierania wrażeń z otoczenia – jedna z niezmienionych cech natury
- człowieczeństwo – stałe układy natury ludzkiej
- wiara w postęp
- utopizm zwłaszcza w architekturze
- utylitaryzm – kryterium użyteczności
- gloryfikacja człowieka i społeczeństwa
- koncentracja na prawnych regulacjach porządku społecznego
6. Stronnictwa filozoficzno-religijne w starożytnym Izraelu
*FARYZEUSZE – pedantyczny moralizm pozbawiony miłości; mnożenie różnorodnych przepisów; oczekiwali Mesjasza; odchodzili od zagadnień politycznych; początkowo mieli dużą popularność wśród ludu; drobiazgowe przepisy do których zmuszali a sami ich nie przestrzegali, zniechęciły lud do tego stronnictwa
*ESSEŃCZYCY – mała grupa, która wyodrębniła się z nurtu faryzejskiego; dążyli do czystości zew. i wew.; odrzucali składanie ofiar ze zwierząt; wyzbywali się własności; stworzyli pierwsze klasztory; różne formy wspólnotowego życia na pustyni
*SADYCEUSZE – warstwa zamożna, zainteresowana działaniami politycznymi, zhellenizowana; trzymali się praw pisanych; odrzucali zmartwychwstanie ciała; nie popierali walki o niepodległość; współpracowali z innymi narodami
*ZELOCI (skrajna grupa) – skrajnie nacjonalistyczna wywodzący się od faryzeuszy, duże poparcie wśród niższych warstw społ.; służba Bogu poprzez czyn zbrojny, występowali przeciwko bogaczom i obcym najeźdźcą; czekali na Mesjasza jako na króla w sensie politycznym (Mesjasz wyzwoli żydów spod panowania rzymian)
7. Myśl społeczna Ewangeli
-równość ludzi przed Bogiem, wszyscy ludzie tworzą jedna rodzinę,
-podstawą życia społecznego jest rodzina -> małżeństwo nierozerwalne i monogamiczne,
-krytyka władzy państwowej,
-wskazówki moralne dla poszczególnych jednostek,
-priorytet wartości moralnych, duchowych nad materialnymi,
-dzieła miłosierdzia
8. Konsekwencje reformacji
- krytyka hierarchii kościelnej
- krytyka hierarchii i porządku społecznego
- rozwój indywidualizmu (osobiste doświadczenia religijne człowieka
- rozwój kapitalizmu; wewnątrz światowa asceza to żyć w świecie i nie korzystać z jego dóbr.
- wzrost znaczenia klas panujących „czyja władza tego religia”
- kalwinizm rozwija idee demokratyczne
9. Okres przedkonstantyński – stosunek państwo – kościół
-krytyka państwa, które chce zbudować „raj na ziemi”, negacji Boga; porównanie cesarstwa do Antychrysta; bunt wobec władzy tylko wtedy gdy jest sprzeczna z dogmatami Bożymi
10. Państwo wg Ibn Chalduna
Państwo jest oparte na więzi; wyróżnia państwo ogólne (suwerenne) i partykularne (prowincja państwa ogólnego, która mu podlega); państwo trwa około 3 pokoleń (120 lat), wynika to ze słabnięcia więzi, której przyczyną jest rosnący dobrobyt, konsumpcjonizm, podatki (czynniki destrukcyjne)
11. Stosunek do pracy Ojców Kościoła:
Praca ludzka jest obowiązkiem człowieka, zarabiając można wspomóc innych.
Powody dla których trzeba pracować
- etyczny (kształtowanie charakteru)
- religijny (Chrystus pracował)
- społeczne (pracując można pomóc bliźnim)
- higieniczne (zdrowie fizyczne i psychiczne
12. Koncepcje społeczne wg Grzegorza Wielkiego
Grzegorz Wielki odegrał ważną rolę w organizacji życia wewnętrznego Kościoła we wczesnym średniowieczu. Był wybitnym pisarzem i Ojcem Kościoła, a jako papież organizatorem życia Kościoła. Przeprowadził gruntowną reformę duchowieństwa, zakonów oraz instytucji kościelnych. Wydał szereg przepisów dotyczących majątków kościelnych, tolerancyjny dla innowierców, z głębokim poczuciem sprawiedliwości wykupuje biednych z niewoli, każe spłacać długi, rozdziela świadczenia na rzecz biednych nie wahając się nawet sprzedawania na ten cel naczyń kościelnych. zakłada instytucje dobroczynne, przytułki (ptochia) oraz gospody (ksenodochia). Uważa, że zniewoleni powinni otrzymać wolność bo człowiek z natury jest wolny. Zwalcza niewolnictwo. Każdy kto wstępuje do stanu duchownego otrzymuje wolność.
13. Prawo rzeczywistości Ibn Chalduna
Trzy prawa rzeczywistości społecznej
I – Przyczynowość – ukazywanie relacji pomiędzy badanymi wydarzeniami, a ich przyczynami
II – Symetrii – wszystkie społeczeństwa są podobne do siebie pod pewnymi względami (jedność umysłowa wynika z jedności pochodzenia rodzaju ludzkiego; istnienie naśladownictwa – przenikanie wzorów)
III – Asymetrii – społeczeństwa nie są podobne do siebie w absolutnym sensie; istnienie obiektywnych uwarunkowań społ. (czynniki geograficzne, ekonomiczne, kulturowe)
14. Określ i opisz Asabiyah
Asabiyah – więź społeczna, czyli czynnik łączący społeczeństwo, więź świadczy o sile grupy; więź opiera się na wspólnocie pochodzenia (więź naturalna), wspólnocie zamieszkania, religii; najsilniejsza więź występuje w społeczeństwach plemiennych; przejście z życia plemiennego do miejskiego powoduje osłabienie więzi poprzez wymieszanie krwi (małżeństwa mieszane)
Podstawą tworzenia się Asabiyah jest władza. Dzieli się ona na trzy rodzaje:
a)władza zapobiegawcza: hamuje tkwiącą w ludziach agresję, chroni przed drugim,
b)władza monarsza: związana z powstaniem i rozwojem państwa,
c)kalifat: jest to władza charakterystyczna dla Islamu, oparta jest na prawdopodobieństwie, religia przekształca się we władzę.
Wojny w Asabiyah:
- z zazdrości,
-z rywalizacji,
-z agresji,
- na rzecz Boga, tylko ta według IBN CHALDUNA jest sprawiedliwa,
15. Cechy odrodzenia
-rozkład systemu feudalnego,
*wzrost znaczenia mieszczaństwa,
*powstają nowe zawody,
-duża ruchliwość pionowa: zmiana pozycji społeczne ludności,
-rozwój handlu: rozwój gospodarstw i bankowości,
-rozwój miast: bogacenie się ich,
-wzrost indywidualizmu: nacisk położony jest na jednostkę. Wzrost indywidualizmu prowadzi do anomii, człowiek traci oparcie w grupie,
-sekularyzacja: człowiek wyrywa się spod władzy kościoła, następuje ochrona interesów dynastycznych, narodowościowych,
-rozwój sztuki: powstają nowe nurty,
-zainteresowanie starożytnością,
-zainteresowanie się naturą: zainteresowanie ciałem, koncepcja złotego wieku,
-wielkie odkrycia geograficzne: nowe kultury, nowe produkty spożywcze np. ziemniaki, kakao.
16. Krytyka Rzeczpospolitej w Kazaniach Piotra Skargii
Krytykował życie społeczne, lecz pokazywał również jak wyjść z kryzysu. Wymienił 6 chorób na które cierpi Rzeczypospolita:
- nieżyczliwość ludzka i chciwość,
*ludzie powinni się miłować
-niezgoda między między sąsiadami,
*wspólna wiara, jeden król,
-naruszenie religii katolickiej przez herezję,
-osłabienie władzy królewskiej,
-niesprawiedliwe prawa
* sprawiedliwe prawa, równość, cnota
-grzechy wołające o pomstę Bożą:
* herezja, łupiestwa kościołów, psucie jurysdykcji kościelnej, zabójstwa, uciskanie biednych, lichwa, łakomstwo.
17. Powstanie państwa u Arystotelesa
Państwo powstaje w drodze naturalnego rozwoju. Aby dojść do organizacji państwa trzeba przejść kilka podstawowych etapów. Człowiek łączy się z innymi ludźmi -> powstaje rodzina (k + m), następnie rodziny zaczynają ze sobą współpracować z tego powstaje gmina, gminy łączą się ze sobą i współpracują z tego powstaje polis= miasto w końcu tej drogi powstaje państwo.
18. Machiawelizm
Oznacza działanie ludzi pierwotnych który to kieruje zasada "cel uświęca środki" postawa ta polega na stwarzaniu prze jednostkę pozorów uczciwości, dobroci - polega również na nie przyznawaniu się do popełnionych niecnych czynów - "zwalanie winny" na ludzi ze swojego otoczenia
19. Warstwy społeczne w państwie Platona:
Platon rozróżnia trzy kasty ludzi: - filozofowie- mędrcy (ludzie najlepsi), -wojownicy (ludzie z temperamentem, odwagą) i rzemieślnicy z rolnikami(ludzie lubiący zyski). Struktura idealnego państwa - miasta z podziałem na wyżej wymienione warstwy społeczne miała zapewnić harmonię społeczną. gdyby harmonii zabrakło powstałby chaos, co wiedzie ku upadkowi.
20. Frycz-Modrzewski i jego myśl społeczna
- rzeczpospolita to zgromadzenie i pospólność ludzka złączona prawem; łącząca sąsiadów ku życiu szczęśliwemu; państwo powstaje z rodzin, wsi i gmin; państwo powstaje z woli społeczeństwa, a społeczeństwo powstaje dlatego, że człowiek jest istotą społeczną; państwo to organizmna który składa się wiele elementów; celem państwa jest dobre i szczęśliwe życie obywateli; własność prywatna tworzy porządek społeczeństwa; podstawą są dobre prawa i obyczaje – urząd cenzora; propozycja utworzenia publicznych przytułków dla biednych i chorych, dla osób zdolnych do pracy państwo powinno stworzyć miejsca pracy; kobiety nie powinny zajmować się sprawami publicznymi, ponieważ są słabe i skłonne do błędów.
21. Koncepcja natury człowieka wg Dawida Hume
Natura ludzka jest stała; konkretny bodziec wywołuje konkretną reakcje; stałe mechanizmy ludzkiego działania; stałym elementem ludzkiej natury jest to, że człowiek jest istotą społeczną; KONCEPCJA SYMPATII dotyczy przystosowania się człowieka do społeczeństwa (wzajemność zainteresowanie się sobą, naśladownictwo); krytyka umowy społecznej i stanu natury, ponieważ Hume był empirystą (wiedza musiałaby istnieć wcześniej niż doświadczenie) ludzie nie mogą się łączyć w coś czego nie znają (w stanie natury ludzie nie wiedzieli jakie będą korzyści z powstania społeczeństwa); państwo na początku to instytucja oparta na przemocy
22.
Dodatkowo było jeszcze pytanie o:
Socjalizm Utopijny
Liberalizm
Pojęcie społeczeństwa wg Piotra Skargi
I jeszcze jakieś pytanie o ROUSSEAU, którego nie mogę rozczytać
s-hip