Tomografia – metoda diagnostyczna wykorzystująca promienie RTG.
Korzyści: -bezbolesna i nieinwazyjna
-dostarcza szczegółowych informacji dotyczących badanych narządów
- badanie ma szybki przebieg
Tomografy dualne: zalety
-ogromna szybkość (obrazowanie bijącego serca bez artefaktów) pacjent o wzroście 2m może być przeskanowany poniżej 5s
-naświetlanie pacjenta promieniowaniem jest o połowe mniejsze niż w najlepszych skanerach 64-rzędowych
-wysoka rozdzielczość
Wady i zagrożenia:
-koszt zakupu aparatu TK
-bardzo duża ilość danych przy skanach wysokiej rozdzielczości, co wydłuża proces przetwarzania obrazu – potrzebny wydajny procesor
-obciążenie pacjenta dawką promieniowania rentgenowskiego 400x większą niż w klasycznej
radiografii
-wymaga wysokich kwalifikacji i doświadczenia zespołu ludzi
-niepożądane reakcje po podaniu środków cieniujących
* łagodne (apatia, wymioty, biegunka, pokrzywka)
*ciężkie (spadek ciśnienia, obrzęk płuc, bezdech, wstrząs, arytmie, zatrzymanie akcji serca)
Podstawowe parametry badania TK:
-kolimacja w-wy (grubość skanowanej w-wy)
-przesuw stołu przypadający na jeden obrót lampy
-czas skanowania
-wartość kV i Mas
-parametry rekonstrukcji: grubość przekroju, odstęp i algorytm rekonstrukcji, pole obrazowania, zastosowane filtry
Tworzenie obrazu:
Jakość obrazów KT zależy od:
-parametrów źródła promieniowania
-liczby pomiarów
-jakości detektorów
-metody rekonstrukcji obrazu
-rozmiaru siatki obrazu
-wysteępowanie artefaktów
Powstawanie artefaktów:
-skończony rozmiar źródłą promieniowania i detektorów
-ruch obiektu
-echo obiektów (np. przy występowaniu elementów metalowych) à smugi w obrazie
Analiza obrazu TK:
Rekonstrukcji obrazu TK dokonuje się poprzez zmianę parametrów okna. Określają one odpowiednią skalę szarości obrazów obróbce komputerowej, które są widzialne okiem ludzkim.
Badanie TK z kontrastem:
Kontrast – to substancja, którą podaje się dożylnie lub do jamy ciała.
Środki kontrastowe stosowane w tomografii komputerowej są związkami jodu.
Środek kontrastowy pochłania znaczne promieniowanie RTG
Przydatność:
-uzyskanie dokładnego obrazu narządu, naczyń krwionośnych
-wzmocnienie obrazu struktury patologicznej
Przygotowanie pacjenta do Badania TK:
-badanie kliniczne
-badanie morfologiczne i biochemiczne krwi (profil wątroby i nerkowy)
-ustabilizowanie pacjenta
-wcześniejsze umówienie pacjenta na badanie z uwagi na poinformowanie właścicieli o odpowiednim przygotowaniu pacjenta do badania, przeciwwskazaniach i ryzyku
-personel medyczny powinien przeprowadzić panowanie badania na tyle wcześnie aby można było uzupełnić brakujące dane lub zabiegi kliniczne
Sposób przygotowania zależy od:
-jakość tomografu, co warunkuje planowany czas badania i jakość otrzymywanych obrazów
-stanu klinicznego pacjenta, funkcjonowanie układu oddechowego, krążeniowego, co warunkuje możliwość znieczulenia, a choroby wątroby i nerek ( ostre zapalenie, marskość) oraz reakcje uczuleniowe na środki kontrastowe, warunkują ich podanie
-diagnozowanego problemu klinicznego, co wiąże się z przygotowaniem pacjenta, dostępnością do określonej okolicy ciała i odpowiednim ułożeniem pacjenta
Niezbędne procedury:
· Właściciele : 24h godziny głodówka gdy badanie żołądka 12-stnicy, trzustki zaleca się też płynów na 6h przed badaniem, badanie jelit 36godz., okrężnica – wlew doodbytniczy
Pisemna zgoda na przeprowadzenie sedacji, użycie środka kontrastowego.
· Lekarz kierujący:- wykonanie i analiza badań morfologicznych i biochemicznych krwi
- wykorzystanie innych bezpromiennych metod badań
- stabilizacja stanu pacjenta
-określenie badanej okolicy ciała oraz precyzyjne sformułowanie pytania, na które ma odpowiedzieć badanie TK
* Lekarz radiolog: -ocena wskazań do badań TK
- zebranie informacji o danych, dotychczasowych chorobach, badaniach,
uczuleniach
- dostosowanie dawki promieniowania do średnicy ciała pacjenta i zastosowanie odpowiedniej osłony poza obszarem skanowania
- w razie konieczności podanie odpowiedniego środka kontrastowego oraz założenie dostępu żylnego
- ocena merytoryczna (na piśmie) otrzymanych tomogramów
U pacjentów z przeciwwskazaniami do znieczulenia ( duszność, rozległe obrażenia wewnętrzne, ciężkie zaburzenia oddechowe, krążeniowe, upośledzoną czynność nerek, wątroby…)
Małe zwierzęta : znieczulenie ogólne w ułożeniu brzusznym
Konie: ułożenie boczne
Endoskopia: metoda badania wnętrza ciała przy wykorzystaniu wziernika (endoskopu)
Przygotowanie pacjenta do badania endoskopowego:
-badanie ogólne
-badanie dodatkowe (morfologia i biochemia krwi)
-przygotowanie dietetyczne ( przewód pokarmowy pusty) à 2 dni dieta płynna, 1 dzień głodówka. W przypadkach nagłych, wymagających natychmiastowej interwencji odstępuje się od przygotowania dietetycznego
-premedykacja, znieczulenie ogólne
24h głodówka i 6h przerwa w podawaniu płynów
Badanie tylnego odcinka przewodu pokarmowego:
-lewatywa z ciepłej wody na 24h i ok. 3h przed badaniem
- na 24h przed badaniem ……
Wskazówki:
- badanie układu oddechowego – przeciwwskazania niski hematokryt poniżej 20%
- odpowiednie ułożenie zwierzęcia i założenie rozwieracza j. ustnej, przy rhinoskopii - wskazana intubacja zwierzęcia
0przy badaniu układu moczowego należy przeprowadzić czynności polegające na dokładnym odkażeniu napletka , prącia lub przedsionka pochwy ( 0,5% r-r rivanolu, r-r wody utlenionej)
Zwierzęta cewnikuje się, następnie opróżnia się pęcherz moczowy
Proponowane środki anestetyczne:
-do premedykacji zalecane są standardowe środki: ksylazyna z atropiną i.m.
-do znieczulenia ogólnego stosowane są : ketamina, tiopental.
Ułożenie boczne:
-laryngotracheoskopia
-bronchoskopia
-samce do badania układu moczowego
Ułożenie lewoboczne: ….
Wskazania:
è Przedniego odcinka przewodu pokarmowego:
Podejrzenie obecności
-ciał obcych
-guzów nowotworowych lub zmian polipowatych
-stanu zapalnego oraz owrzodzeń przełyku, żołądka i 12stnicy
-achalazji
àtylnego odcinka przewodu pokarmowego:
Podejrzenie obecności :
-niedrożności,
-owrzodzeń
-guzów nowotworowych
è Układ oddechowy:
Podejrzenie obecności:
-zapalenia,
-ciała obcego
-zmiany nowotworowej
-zmiany pourazowej
è Układ moczowy
-polipów
-kamieni
-torbieli
-zapalenia
Możliwe powikłania po endoskopii:
-zaburzenia oddechowe
-powikłania sercowe (zaburzenia rytmu serca)
-uszkodzenia mechaniczne (perforacje i krwawienie)
-zakażenia (nie prawidłowa dezynfekcja sprzętu, zakażenia endogenne, naruszenie ciągłości błony śluzowej
-wzdęcie żołądka (psy z głęboką klatką piersiową)
jaroslavprohazka