Zmiany w ortografii języka niemieckiego
W czasie trwania Wiedeńskiej Konferencji Ortograficznej (die Wiener Ortographiekonferenz) w dniach 22-24 listopada 1994 uregulowano na nowo ortografię niemiecką. Postanowienia konferencji weszły w życie 1 lipca 1996 w Niemczech, Austrii i Szwajcarii.Zmiany dotyczą:- głosek i liter- pisowni wielką i małą literą- pisowni łącznej i rozłącznej- pisowni z użyciem myślnika- interpunkcji- dzielenia wyrazów na końcu wiersza
Głoski i literyPrzegłos
stara pisownia
nowa pisownia
belemmert
belämmert (ponieważ: Lamm)
schneuzen
schnäuzen (ponieważ: Schnauze)
verbleuen
verbläuen (ponieważ: blau)
Podwójne spółgłoski po samogłosce krótkiej
Karamel
Karamell
Tolpatsch
Tollpatsch (ponieważ: toll)
numerieren
nummerieren (ponieważ: Nummer)
Pisownia "s" (s, ss, ß) po samogłosce krótkiej
hassen - Haß
hassen - Hass
küssen - Kuß
küssen - Kuss, sie küssten sich
lassen - er läßt
lassen - er lässt
müssen - muß
müssen - muss
daß
dass
Występowanie obok siebie trzech takich samych liter
Schiffracht
Schifffracht (ponieważ: Schiff + Fracht)
Ballettänzer
Balletttänzer
Wyrazy obce
aiNecessaire
ai lub äNecessaire, także: Nessesär
phDelphinGeographieOrthographie
ph lub fDelphin, także: DelfinGeographie, także: GeografieOrthographie, także: Orthografie
ghJoghurtSpaghetti
ph lub fJoghurt, także: JogurtSpaghetti, także: Spagetti
é i éeChicoréeBoucléVarieté
é/ée lub eeChicorée, także: SchikoreeBouclé, także: BukleeVarietee, także: Varieté
quKommuniqué
qu lub kKommuniqué, także: Kommunikee
ouBouclé
ou lub uBouclé, także: Buklee
chChicoréeKetchup
ch lub schChicorée, także: SchikoreeKetchup, także: Ketschup
rhKatarrh
rh lub rKatarrh, także: Katarr
cFacette
c lub ssFacette, także: Fassette
thPantherThunfisch
th lub tPanther, także: PanterThunfisch, także: Tunfisch
nnBonbonniere
nn lub nBonbonniere, także: Bonboniere
Liczba mnoga rzeczowników angielskich
Babys/Babies
Babys
Ladys/Ladies
Ladys
Inne wyjątki
essentiell
essenziell, także: essentiell
Potential
Potenzial, także: Potential
substantiell
substanziell, także: substantiell
Pisownia wielką i małą literąPo dwukropku zaczynamy wielką literą, jeśli piszamy całe zdanie. Np.: Lesen Sie bitte den Text sehr genau: Sie ersparen sich viel Ärger.
Przy podsumowaniu rzeczy wcześniej powiedzianych piszemy dalej małą literą. Np.: Meer, Strand und Hotel: alles ausgezeichnet.
Formy grzecznościowe piszemy zawsze wielką literą. Np.: Sehr geehrte Frau Schulz, wir danken Ihnen und Ihren Kolleginnen für Ihre Unterstützung.
Zaimki osobowe du (ty) oraz ihr (wy) piszemy zawsze małą literą /również w listach/.
Zmiany obejmują też następujące przykłady
radfahren
Rad fahren
angst machen
Angst machen
in bezug auf
in Bezug auf
schuld geben
Schuld geben
pleite gehen
Pleite gehen
ale: pleite sein, mir wird angst
im einzelnen
im Einzelnen
im allgemeinen
im Allgemeinen
alles übrige
alles Übrige
es ist das beste
es ist das Beste
nicht das geringste
nicht das Geringste
im großen und ganzen
im Großen und Ganzen
der, die, das letzte
der, die, das Letzte
der nächste, bitte
der Nächste, bitte
des näheren
des Näheren
Pory dnia
heute mittag
heute Mittag
gestern abend
gestern Abend
am Montag abend
am Montagabend
Montag abends
montagabends
Określania kolorów i języków
auf deutsch
auf Deutsch
bei rot
bei Rot (tak jak: bei Grün)
Formy podwójne (nieodmienne przymiotniki)
jung und alt
Jung und Alt
groß und klein
Groß und Klein
Stopień najwyższy z aufs
aufs beste
aufs beste / aufs Beste
aufs herzlichste
aufs herzlichste / aufs Herzlichste
Stałe związki frazeologiczne, które nie są nazwami własnymi
die Erste Hilfe
die erste Hilfe
das Schwarze Brett
das schwarze Brett
der Weiße Tod
der weiße Tod
ale nazwy własne:das Rote Kreuzder Heilige Abendder Westfälische Friedendie Letzte Ölung
porównaj:Eiserner Vorhang (nazwa własna)eiserner Vorhang (określenie)
Przymiotniki utworzone od nazwisk
das Ohmsche Gesetz
das ohmsche Gesetz
Zaimki używane w listach
Du, Dein, Dir itd.
du, dein, dir itd.
Ihr, Euer, Euch itd.
ihr, euer, euch itd.
Pisownia łączna i rozłącznaPisownia rozłączna stała się normą wg logicznych kryteriów.
sitzenbleiben
sitzen bleiben
übrigbleiben
übrig bleiben
soviel, wieviel
so viel, wie viel
staubsaugen
Staub saugen
ale:
irgend etwas
irgendetwas
irgend jemand
irgendjemand (tak jak: irgendwer, irgendwann)
Pisownia z użyciem myślnikaPisownia z użyciem myślnika umożliwia piszącemu bardziej przejrzysty podział zdań. Reforma wprowadza tutaj jeszcze więcej możliwości. Oto kilka przykładów (stara pisownia w nawiasach):8-fach (8fach)17-jährig (17jährig)der 40-jährige (der 40jährige) itd.
Myślnik może być być świadomie używany jako środek stylistyczny, np:Balett-Truppe obok BalletttruppeZoo-Orchester obok Zooorchester
InterpunkcjaTu panować ma zdecydowanie większa dowolność niż dotychczas. Interpunkcja ma pomagać uczynić wypowiedź bardziej dokładną, by uniknąć dwuznaczności lub nieporozumienia.Przykładem może być zdanie: Ich rate ihm, zu helfen. Ich rate, ihm zu helfen.
Według nowej pisowni nie trzeba również stawiać przecinków w zdaniach typu: Vor Freude wild gestikulierend rannte sie auf uns zu.
W przeciwieństwie do dotychczasowej zasady zdania główne połączone przez und lub oder nie muszą być rozdzielone przecinkiem: Sie ging in den Laden und er blieb im Park.
Dzielenie wyrazów na końcu wierszaRównież tutaj reforma kieruje się zasadą ułatwienia i polepszenia przejrzystości bądź zrozumienia. Likwiduje na przykład dawną zasadę niepodzielności st - możemy dzielić je jak sp: meis-tens Mus-ter itd.ck nie rozdziela się już jako: k-k, lecz traktuje się je jak ch(la-chen) i sch (na-schen).Wyrazy z ck dzielimy w następujący sposób: Zu-cker Zi-cke Ba-cke
...
edta3